{"id":329,"date":"2022-10-14T19:41:30","date_gmt":"2022-10-14T16:41:30","guid":{"rendered":"https:\/\/korpekalemler.net\/?p=329"},"modified":"2023-02-24T03:13:03","modified_gmt":"2023-02-24T00:13:03","slug":"kuranda-dusunme-yontemleri-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/2022\/10\/14\/kuranda-dusunme-yontemleri-1\/","title":{"rendered":"Kuran’da D\u00fc\u015f\u00fcnme Y\u00f6ntemleri -1"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kuran’da D\u00fc\u015f\u00fcnme Y\u00f6ntemleri -1 <\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00fccahit G\u00dcLER<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan\u0131 di\u011fer canl\u0131lardan ayr\u0131 k\u0131lan en bariz \u00f6zelli\u011fi akledebiliyor ve d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor olmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan bu \u00f6zelli\u011fi sayesinde kendini, e\u015fyay\u0131 ve olaylar\u0131 tan\u0131mlay\u0131p analiz edebiliyor. \u0130nsan\u0131n bu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zelli\u011fi olmasayd\u0131 yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn halifeli\u011fi ve y\u00f6neticili\u011fi ona verilir miydi?<\/p>\n\n\n\n

Rabbimiz insanlar\u0131 d\u00fcnyaya g\u00f6nderdikten sonra kullar\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rakm\u0131yor ve insan\u0131n en g\u00fczel bir hayat\u0131 nas\u0131l ya\u015famas\u0131 konusunda kitaplar, peygamberler ve salih insanlar\u0131 g\u00f6ndererek kullar\u0131na yol ve y\u00f6ntem \u00f6\u011fretmektedir. Hem teorik hem de pratik a\u00e7\u0131dan kullar\u0131n\u0131 bu \u015fekilde terbiye eden Rabbimiz, kullar\u0131ndan yery\u00fcz\u00fcnde adaletli bir nizam kurmalar\u0131n\u0131 (Enfal-39) ve kulluk bilincinin \u015fuurunda (zariyat-56) hareket edenlerden olmalar\u0131n\u0131 murad etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Rabbimiz sadece hedef g\u00f6stermekle kalm\u0131yor, o hedefe ula\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli t\u00fcm ihtiya\u00e7lara da dikkat \u00e7ekiyor. Rabbimiz bu murad\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131n temelini ise; akleden, temiz ak\u0131l sahibi, d\u00fc\u015f\u00fcnen bir insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn olu\u015fmas\u0131na ba\u011flamaktad\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki ayetler hakikatin anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in zihnin temiz olmas\u0131na ve temiz olmayan zihnin alg\u0131lar\u0131n\u0131n hakikate kapal\u0131 olaca\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir:<\/p>\n\n\n\n

“Bu, sana indirdi\u011fimiz m\u00fcbarek bir kitapt\u0131r ki, insanlar onun ayetlerini d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcnler ve temiz ak\u0131l sahipleri ibret als\u0131nlar.” (Sad-29).<\/p>\n\n\n\n

“Bu Kuran, kendisiyle uyar\u0131ls\u0131nlar, Allah\u2019\u0131n ancak bir tek ilah oldu\u011funu bilsinler ve ak\u0131l sahipleri \u00f6\u011f\u00fct als\u0131nlar diye insanlara g\u00f6nderilmi\u015f bir tebli\u011fdir.” (\u0130brahim-52).<\/p>\n\n\n\n

“\u2026\u0130\u015fte Allah d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp anlayas\u0131n\u0131z diye size ayetlerini b\u00f6yle a\u00e7\u0131klar.” (Nur-61).<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte Kur’an-\u0131 Kerim insanlar\u0131 \u00e7ok net bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye davet etmektedir: “De ki: \u201cSize tek bir \u00f6\u011f\u00fct verece\u011fim: Allah i\u00e7in, ba\u015fkalar\u0131yla birlikte veya tek ba\u015f\u0131n\u0131za \u015f\u00f6yle bir durup d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn!…” (Sebe-46).<\/p>\n\n\n\n

Anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6nderilen bu kitap, bize d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6ntemlerini de g\u00f6stermektedir. Ayetlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6ntemleri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za ilk \u00f6nce ‘d\u00fc\u015f\u00fcnme ve ara\u015ft\u0131rmaya’ y\u00f6nelik bir davet vard\u0131r. Bu davet insanlar\u0131, evrene ve onun muhte\u015fem hassas yap\u0131s\u0131na bakmaya, varl\u0131klar \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve ara\u015ft\u0131rmaya sevk etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

“De ki: \u201cYery\u00fcz\u00fcnde gezip dola\u015f\u0131n ve Allah\u2019\u0131n ilk yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 nas\u0131l ba\u015flat\u0131p devam ettirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcn…” (Ankebut-20).<\/p>\n\n\n\n

“G\u00f6klerde ve yerde olana bak\u0131n\u2026” (Yunus-101).<\/p>\n\n\n\n

\u201cG\u00f6kten su indirdi ve onunla \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit bitkilerden e\u015fler \u00e7\u0131kard\u0131k.\u201d (Taha-53) \u201cB\u00fct\u00fcn meyvelerden iki\u015fer e\u015f yaratm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (Rad-3).<\/p>\n\n\n\n

\u201cAllah’\u0131n g\u00f6kten bir su indirdi\u011fini ve onu topraktaki kaynaklara ge\u00e7irdi\u011fini g\u00f6rm\u00fcyor musun?\u201d (Z\u00fcmer-21).<\/p>\n\n\n\n

Ne g\u00fcne\u015f aya yeti\u015fip \u00e7arpar, ne de gece g\u00fcnd\u00fcz\u00fc ge\u00e7ebilir; onlar\u0131n her biri kendi y\u00f6r\u00fcngesinde y\u00fczerler.\u201d (Yasin-40).<\/p>\n\n\n\n

\u201cR\u00fczg\u00e2rlar\u0131 a\u015f\u0131lay\u0131c\u0131lar olarak g\u00f6nderdik.\u201d (Hicr-22).<\/p>\n\n\n\n

\u201cO ink\u00e2r edenler g\u00f6rm\u00fcyorlar m\u0131 ki, (ba\u015flang\u0131\u00e7ta) g\u00f6klerle yer, birbiriyle biti\u015fik iken, Biz onlar\u0131 ay\u0131rd\u0131k ve her canl\u0131 \u015feyi sudan yaratt\u0131k. Yine de onlar inanmayacaklar m\u0131?\u201d (Enbiya-30).<\/p>\n\n\n\n

Bu ve benzeri ayetler bizi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, ara\u015ft\u0131rmaya, g\u00f6zlem yapmaya davet etmektedir. Hakikate giden yolun ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n g\u00f6zlemden, ara\u015ft\u0131rmadan, d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ge\u00e7ti\u011fini bu ayetler bize g\u00f6stermektedir. Kur’an ayn\u0131 zamanda deneysel ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemine de i\u015faret etmektedir. Bununla ilgili iki \u00f6rnek verece\u011fiz. Birincisi \u0130srailo\u011fullar\u0131ndan birinin diriltilmesi olay\u0131, ikincisi ise Hz. \u0130brahim (a.s)’\u0131n ku\u015flar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi olay\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rabbimiz \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131n kalplerindeki \u015f\u00fcpheyi gidermek, kullar\u0131n\u0131n kalplerinin tatmin olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, \u015fu olay\u0131 bize, Kur’an arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla aktarmaktad\u0131r: “Yahut evlerinin \u00e7at\u0131lar\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fcp \u00fczerine duvarlar\u0131 y\u0131k\u0131larak harap olmu\u015f, \u0131ss\u0131z bir kasabaya u\u011frayan kimsenin durumu gibi. Bu ki\u015finin, \u201cAllah, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00f6ld\u00fckten sonra nas\u0131l diriltecek?\u201d demesi \u00fczerine Allah onu y\u00fczy\u0131l \u00f6l\u00fc olarak tuttu, sonra diriltti. \u201cNe kadar kald\u0131n\u201d diye sordu. \u201cBir g\u00fcn veya g\u00fcn\u00fcn bir k\u0131sm\u0131 kadar kald\u0131m\u201d dedi. Allah \u201cHay\u0131r, y\u00fczy\u0131l kald\u0131n. Anlamak i\u00e7in yiyece\u011fine i\u00e7ece\u011fine bak, hen\u00fcz de\u011fi\u015fmemi\u015f; e\u015fe\u011fine bak, -seni insanlara bir i\u015faret k\u0131lmam\u0131z i\u00e7in- ve kemiklere bak, onlar\u0131 nas\u0131l d\u00fczeltiyor ve \u00fczerini etle kapl\u0131yoruz\u201d buyurdu. Art\u0131k o adam i\u00e7in durum a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca, \u201cBiliyorum ki Allah kesinlikle her \u015feye kadirdir\u201d dedi.” (Bakara-259).<\/p>\n\n\n\n

Hz. \u0130brahim (a.s) Allah’\u0131n \u00f6l\u00fcleri nas\u0131l diriltti\u011fini merak ediyordu ve bu diriltme olay\u0131n\u0131 g\u00f6rerek kalbini tatmin etmek istiyordu. Rabbimizde onun istedi\u011fini reddetmedi ve kendisine \u015funu yapmas\u0131n\u0131 emretti: “\u0130br\u00e2him \u201cRabbim! \u00d6l\u00fcleri nas\u0131l diriltiyorsun, bana g\u00f6ster!\u201d deyince, Rabbi \u201cYoksa inanm\u0131yor musun?\u201d demi\u015fti. O \u201cHay\u0131r inan\u0131yorum, fakat kalbim tam kanaat getirsin diye\u201d cevab\u0131n\u0131 verdi. Rabbi \u201cKu\u015flardan d\u00f6rt tane al, onlar\u0131 kendine al\u0131\u015ft\u0131r, sonra (par\u00e7alay\u0131p) her bir tepeye onlardan bir par\u00e7a b\u0131rak, sonra onlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r. Ko\u015farak sana gelecekler ve \u015funu bil ki, Allah hep galiptir ve hikmet sahibidir\u201d buyurdu.” (Bakara-260)<\/p>\n\n\n\n

Birinci olayda diriltme durumundan, ikinci olayda \u00f6ld\u00fcrme durumundan bahseden Kuran, bu ayetler ile bizlere deneysel y\u00f6ntemleri i\u015faret etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu ayetlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Kur’an-\u0131 Kerim d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6nteminin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 belli metotlara ba\u011flamaktad\u0131r. Kur’an, insanlar\u0131 \u00f6ncelikle zihin temizli\u011fine y\u00f6nlendirmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihin temiz de\u011filse, ki\u015fi \u00f6\u011frenmek istedi\u011fi konuya kendisini zihnen ikna etmemi\u015fse o ki\u015fi hi\u00e7bir \u015fey \u00f6\u011frenemez. Sonras\u0131nda ise d\u00fc\u015f\u00fcnen akla, i\u015faret etmektedir. Bunlar\u0131n ard\u0131ndan ise nesnel d\u00fc\u015f\u00fcnceye i\u015faret etmektedir. Bunlar; d\u00fc\u015f\u00fcnmek, ara\u015ft\u0131rmak, sorgulamak, analiz etmek, ilmi ara\u015ft\u0131rmalar yapmak, deneysel \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak vs\u2026 Bu y\u00f6ntemler insan\u0131 hakikate g\u00f6t\u00fcren ara\u00e7lard\u0131r ve Kur’an bu y\u00f6ntemlere dikkat \u00e7ekerek insan\u0131n hakikate ula\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan bir konu hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncesini belirtirken kan\u0131ts\u0131z konu\u015fmamal\u0131 ve iddialar\u0131n\u0131 \u00f6znel bir y\u00f6ntemle de\u011fil, nesnel bir y\u00f6ntem ile ispatlamaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131 Kur’an delilsiz iddialar\u0131 dikkate almamaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n kurmu\u015f oldu\u011fu her bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye delil getirme zorunlulu\u011funa i\u015faret etmektedir:<\/p>\n\n\n\n

“Yoksa O\u2019ndan ba\u015fka il\u00e2hlar m\u0131 edindiler? De ki: \u201c(Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n do\u011frulu\u011funu ispatlayacak) kesin delillerinizi getirin\u2026” (Enbiya-24). “Allah ile beraber bir tanr\u0131 m\u0131 var?! De ki: \u201cE\u011fer (var diyor da) do\u011fru (s\u00f6yleyen) kimselerseniz delilinizi getirin.” (Neml-64).<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak bir konu hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi belirtmek en tabii hakk\u0131m\u0131zd\u0131r. Fakat bunu metotsuz yapman\u0131n bir faydas\u0131 olmayacakt\u0131r, sadece ihtilaflar\u0131n artmas\u0131na sebep olacakt\u0131r. Kur’an d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir y\u00f6nteme i\u015faret ederek bize bir tart\u0131\u015fma adab\u0131 \u00f6\u011fretmektedir. 1400 y\u0131l \u00f6nceden bize g\u00f6sterilen bu tart\u0131\u015fma adab\u0131n\u0131 bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda do\u011frulamaktad\u0131r. Bilimsel ara\u015ft\u0131rma basamaklar\u0131; problemin belirlenmesi, ara\u015ft\u0131rma ve veri toplama, hipotez, deney sonu\u00e7 ve de\u011ferlendirme a\u015famalar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Bilim, bu a\u015famalardan ba\u015far\u0131yla ge\u00e7meyen bir bilgiyi veya iddiay\u0131 kabul etmedi\u011fi gibi, Kur’an’da delilsiz iddialar\u0131 dikkate almamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bir M\u00fcsl\u00fcman’a yak\u0131\u015fan tav\u0131r, Kur’an’\u0131n i\u015faret etti\u011fi tav\u0131rd\u0131r. Bir konu hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rma yapmadan, konu hakk\u0131nda yeterli arg\u00fcmana sahip olmadan yorum yapmamal\u0131y\u0131z, h\u00fck\u00fcm vermemeliyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, “Hakk\u0131nda bilgin olmayan \u015feyin ard\u0131na d\u00fc\u015fme! \u00c7\u00fcnk\u00fc kulak, g\u00f6z ve g\u00f6n\u00fcl, bunlar\u0131n hepsi ondan sorumludur.” (\u0130sra-36) ayetine muhatap oluruz ve ahirette kendimizi s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fcrebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Hakikate sevk eden bu ayetler ayn\u0131 zamanda Allah’a inananlar\u0131n k\u00fclt\u00fcr seviyesini ve entelekt\u00fcel bilgi ve becerisini de art\u0131rmaktad\u0131r. Demek ki, tahkiki(ara\u015ft\u0131rma ve sorgulama ile yap\u0131lan) iman insan\u0131n hem ahiretteki hem d\u00fcnyadaki makam\u0131n\u0131n y\u00fckselmesine de arac\u0131 oluyor. Yani birey d\u00fcnyal\u0131k ve ahiretlik bir konuyu Kur’an’\u0131n i\u015faret etti\u011fi \u015fekilde \u00e7\u00f6zerse d\u00fcnyas\u0131n\u0131 da, ahiretini de g\u00fczelle\u015ftirir. Fakat bunun yan\u0131 tersini yaparsa bu durumda da d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ve ahiretini berbat edebilir. O halde y\u00fckselmek isteyenler Kur’an’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel y\u00f6ntemine sar\u0131lmal\u0131 ve Kur’an’\u0131n yolundan ayr\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Rabbim bizleri kendi yolunda, raz\u0131 olaca\u011f\u0131 \u015fekilde m\u00fccadele edenlerden eylesin.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kuran’da D\u00fc\u015f\u00fcnme Y\u00f6ntemleri -1 M\u00fccahit G\u00dcLER \u0130nsan\u0131 di\u011fer canl\u0131lardan ayr\u0131 k\u0131lan en bariz \u00f6zelli\u011fi akledebiliyor ve d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor olmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan bu \u00f6zelli\u011fi sayesinde kendini, e\u015fyay\u0131 ve olaylar\u0131 tan\u0131mlay\u0131p analiz edebiliyor. \u0130nsan\u0131n bu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zelli\u011fi olmasayd\u0131 yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn halifeli\u011fi ve y\u00f6neticili\u011fi ona verilir miydi? Rabbimiz insanlar\u0131 d\u00fcnyaya g\u00f6nderdikten sonra kullar\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rakm\u0131yor ve insan\u0131n en g\u00fczel bir hayat\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":328,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[125,143,157],"tags":[174,176],"class_list":["post-329","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekim22","category-inanc","category-mucahitguler","tag-ekim2022","tag-inanc","category-125","category-143","category-157","description-off"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/korpekalemler.net\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/20221014_170313.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329"}],"collection":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=329"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":369,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329\/revisions\/369"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}