Epiktetos: \u2018\u2019Kendinin efendisi olmayan hi\u00e7 kimse, \u00f6zg\u00fcr de\u011fildir.\u2019\u2019 der. \u0130rvin Yalom ise onu tasdikler mahiyette: \u2018\u2019Bize gereken duyguda\u015fl\u0131k de\u011fil, kendi duygular\u0131m\u0131za h\u00fckmedecek g\u00fcc\u00fc tekrar kazanmakt\u0131r.\u2019\u2019 diyerek ayn\u0131 hakikate temas eder.
<\/p>\n\n\n\n
S\u00fbfiler, insan\u0131n i\u00e7inde \u00fc\u00e7 \u00f6nemli kuvve var der. Ge\u00e7en yaz\u0131m\u0131zda bu kuvvelerle giri\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131k insan \u00e2leminin gizlerine. Bunlar; \u015fehvet, gadap ve ak\u0131l idi. Mucizevi bir \u015fekilde yarat\u0131lan insan\u0131n i\u00e7ine bu \u00fc\u00e7 kuvve elbette bo\u015funa verilmedi. \u00d6fke, s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131 koruyan m\u00fchim bir kuvve. \u0130hlal edildi\u011fimiz an devreye girer, bize yolunda gitmeyen \u015feylerin oldu\u011funu haber verir. Bebeklerin ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in d\u00fcr\u00fcst\u00e7e \u00f6fkelenip tepki g\u00f6stermeleri i\u015fbu y\u00fczden. Travma \u00fczerine \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olan Gabor Mate: \u2018\u2019Bir bebek rahats\u0131z veya mutsuz oldu\u011funda a\u011flar, \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir. Ac\u0131y\u0131 ya da \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc saklamak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015fey \u00f6\u011frenilmi\u015f bir tepkidir.\u2019\u2019 der. O halde ki\u015finin s\u0131n\u0131rlar\u0131 ihlal edildi\u011finde \u00f6fke hissetmesi, ac\u0131s\u0131n\u0131 saklamamas\u0131 f\u0131trat\u0131ndan uzakla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir i\u015fareti. Bebe\u011fin do\u011fal tepkisini yok saymak, g\u00f6rmezden gelmek \u00f6fkenin ray\u0131ndan \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ilk d\u00f6nemi. \u00d6fkelenirsem sevilmem mesaj\u0131n\u0131 alan bebek, kendine bak\u0131m verenin onay\u0131n\u0131 almak i\u00e7in kendi \u00f6z\u00fcne ihanet eder. Kendine \u0130hanet kitab\u0131nda Arno Gruen \u015fu harika tespitte bulunuyor: \u2018\u2019En iyi uyum sa\u011flayanlar ayn\u0131 zamanda kendi duygular\u0131na en uzak olanlard\u0131r. Bu \u00e7eli\u015fkili y\u00f6ntemle ba\u015far\u0131, bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir duygu d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u00f6rtbas etmektedir. \u2018\u2019sevgilerine\u2019\u2019 ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fumuz insanlar\u0131n isteklerine taviz vermeyi \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda \u00f6\u011frendik.\u2019\u2019 Sevgi, onay, kabul g\u00f6rebilmek i\u00e7in kendine ihanet eden insana ise \u00f6nce r\u00fbhu sonra bedeni mutlaka \u2018\u2019dur ya da hay\u0131r\u2019\u2019 deme yolu bulur. Hastal\u0131klar\u0131n bir\u00e7o\u011fu kendine ihanet eden insan\u0131n bedeninin isyan\u0131; bunu bana \u00f6\u011freten de kendi hastal\u0131\u011f\u0131m oldu. Uzun s\u00fcre depresyon tedavisi g\u00f6ren biri olarak nedenlerini ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131mda bir\u00e7ok sonuca vard\u0131m. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 kendimi sabote etmem, duygular\u0131m\u0131n itidalinden sapmas\u0131 idi. Asl\u0131nda bedenimin uzun zamand\u0131r verdi\u011fi sinyalleri, merkezimden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in, g\u00f6remeyip, duyamam\u0131\u015ft\u0131m; \u00fcstelik t\u00fcm bunlar muhafazakar bir ortamda, yo\u011fun bir dini e\u011fitim alt\u0131nda olmama ra\u011fmen oluyordu. Ald\u0131\u011f\u0131m e\u011fitimlerin beni bana yakla\u015ft\u0131rmaktan ziyade beni benden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ac\u0131 tecr\u00fcbelerle \u00f6\u011frenmi\u015f oldum. \u015e\u00e2hit oldu\u011fum dini olu\u015fumlar\u0131n hemen hepsinde bireyin \u2018\u2019BEN\u2019\u2019li\u011fini yok sayan, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u2018\u2019BEN\u2019\u2019 in\u015f\u00e2 etmek yerine fertlerin \u2018\u2019BEN\u2019\u2019ini, kendi benlerini g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in, \u00f6rselediklerini m\u00fc\u015fahade ettim. Oysa \u2018\u2019B\u0130Z\u2019\u2019 olabilmenin yolu, sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u2018\u2019BEN\u2019\u2019den ge\u00e7iyordu. Hay\u0131r diyemeyen, \u00f6fkesinin kayna\u011f\u0131na inemeyen, onu ifade etmekten menedilen ki\u015fi, zamanla; t\u0131pk\u0131 benim gibi \u00f6fkesinin ibresini kendine \u00e7evirip kendini sabote ediyordu. Kimileri benim gibi i\u00e7e yans\u0131t\u0131rken kimileri de \u00f6fkeyi, kendinden daha g\u00fc\u00e7s\u00fcze, \u00f6rt\u00fcl\u00fc ya da a\u00e7\u0131k bir \u015fiddet yoluyla, d\u0131\u015far\u0131 yans\u0131t\u0131yordu. Nas\u0131l ki ba\u015fkas\u0131na zarar vermemek ad\u0131na kendime verdi\u011fim bu zarar \u2018\u2019erdem\u2019\u2019 de\u011fil; bilakis kendi kul hakk\u0131ma girerek kendime zulmetmekse, ayn\u0131 \u015fekilde d\u0131\u015far\u0131ya yans\u0131t\u0131lan da zul\u00fcmd\u00fc. Kendine ya da ba\u015fkas\u0131na zulmetmeyi \u2018\u2019dindarl\u0131k\u2019\u2019 sanmak ise b\u00fcy\u00fck bir yan\u0131lsama idi. Bunun yan\u0131lsama oldu\u011funu bu tecr\u00fcbelere sahip olan herkes bilir. Yar\u0131m yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan ve dikte edilen bir din alg\u0131s\u0131 \u015fif\u00e2land\u0131rmak yerine hasta ediyordu. Hastalanan ki\u015fiyi iman zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ile itham etmek de zulm\u00fcn ba\u015fka bir rengiydi. Hem hasta et, hem de hasta oldu diye itham et. Jung: \u2018\u2019Bana normal birini getirin as\u0131l onu tedavi edeyim.\u2019\u2019 derken b\u00f6ylesi hasta bir topluma uyum sa\u011flayamaman\u0131n s\u0131hhat i\u015fareti oldu\u011funa temas eder. Nitekim \u00f6z\u00fcne yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f bir toplumda as\u0131l sa\u011fl\u0131kl\u0131 olanlar \u2018\u2019hasta\u2019\u2019 olanlard\u0131r. Bir anlamda ki\u015finin bedeni bozuk olan sistemi hastal\u0131k ile protesto eder. Sistem ise hastal\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k\u00fcne inip \u015fif\u00e2land\u0131rmak yerine, \u2018\u2019hasta\u2019\u2019 olan\u0131 itham edip bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcy\u00fc devam ettirerek bundan nemalan\u0131r. Bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcden ise ancak fark\u0131ndal\u0131kla \u00e7\u0131k\u0131labilir.
<\/p>\n\n\n\n
S\u00fbfilerin kuvvelerin itidale gelmesinden kast\u0131, onlar\u0131 yok saymak, bast\u0131rmak de\u011fil, \u00f6nce onlar\u0131 kabul edip anlamak olmal\u0131. Nitekim Freud bast\u0131r\u0131lan duygular\u0131n kaybolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015fiddetli bir \u015fekilde geri d\u00f6nece\u011fini s\u00f6yler. Duygular\u0131 yok saymak, bast\u0131rmak bir terbiye y\u00f6ntemi de\u011fildir; bu \u015fekilde \u2018\u2019terbiye\u2019\u2019 edilen kimsenin \u015fifaland\u0131\u011f\u0131na da \u015fahit olmad\u0131m. Uzun y\u0131llard\u0131r g\u00f6zlemledi\u011fim ise duygular\u0131n\u0131 bast\u0131rm\u0131\u015f, kendinden fersah fersah uzakla\u015fm\u0131\u015f ki\u015filerin uyum sa\u011flamak ad\u0131na kendilerine ihanet etti\u011fiydi. Bize bak\u0131m verenlerin g\u00f6rmezden geldi\u011fi duygusal ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n bize zarar verdi\u011fi art\u0131k bir s\u0131r de\u011fil, amac\u0131m burada ebeveyn itham\u0131 de\u011fil, amac\u0131m ortada bir yanl\u0131\u015f varsa buna yanl\u0131\u015f deme cesaretini g\u00f6sterebilme y\u00fcreklili\u011fi. Ebeveynle ba\u015flayan bu s\u00fcre\u00e7 di\u011fer \u2018\u2019e\u011fitim\u2019\u2019 kurumlar\u0131 ile de devam ediyorsa buna dur demenin vakti gelmi\u015f ve ge\u00e7iyor demektir. Kimse bize, gerek dini gerek d\u00fcnyevi olsun, \u2018\u2019e\u011fitim\u2019\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda zarar vermemeli. Bunun i\u00e7in duygular\u0131m\u0131za hayat\u00ee \u00f6nem vermeli; zira g\u00f6rmezden gelinen duygular\u0131n intikam\u0131 ac\u0131 olur.
<\/p>\n\n\n\n
Tasavvufta s\u0131kl\u0131kla bahsedilen \u2018\u2019Kendini bilen Rabb\u2019ini bilir.\u2019\u2019 Hadis-i \u015eerifi dikkatle teemm\u00fcl edildi\u011finde ger\u00e7ek e\u011fitimin kendini bilme\/tan\u0131ma ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayabiliriz. Madem kendini bilmek bu denli m\u00fchim; neden \u00f6zellikle dini e\u011fitim verilen kurumlarda ki\u015finin duygular\u0131n\u0131n k\u00f6keni ihmal ediliyor, duygular\u0131 tan\u0131mak yerine duygular bast\u0131r\u0131l\u0131yor?
<\/p>\n\n\n\n
Neden \u2018\u2019terbiye\u2019\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda ki\u015finin kendini ifade etmesi engelleniyor?
<\/p>\n\n\n\n
Kendini ifade edemeyen, gereksiz susmay\u0131 erdem sanan, duygular\u0131na yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak \u2018\u2019e\u011fitilen\u2019\u2019 ki\u015fi maalesef sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir fert olam\u0131yor.
<\/p>\n\n\n\n
San\u0131r\u0131m Epiktetos: \u2018\u2019Kendinin efendisi olmayan hi\u00e7 kimse \u00f6zg\u00fcr de\u011fildir.\u2019\u2019 derken tam da bu hakikate i\u015faret ediyor. Nedir kendinin efendisi olmak? \u00d6nce kendini tam anlam\u0131yla bilmek, f\u0131trat\u0131na dercedilen her \u015feyi bir k\u00e2\u015fif gibi \u00e7\u00f6zebilmek, kendi \u00e2leminin dehlizine, Y\u00e2 N\u00fbr feneriyle cesurca girebilmek, gadab\u0131n\u0131, \u015fehvetini, akl\u0131n\u0131 tan\u0131yabilmek, t\u00fcm karanl\u0131klar\u0131na y\u00fcrekli bir \u015fekilde bakabilmek, onlar\u0131 kabul edebilmek, kendini t\u00fcm y\u00f6nleriyle tan\u0131yabilmek, tetiklendi\u011fi yerleri farkedip \u015fif\u00e2land\u0131rabilmek, her \u015feyin kendinden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sezebilmek, kuvvelerinin neyin hizmetinde oldu\u011funu g\u00f6rebilmek. Kuvvelerin neyin hizmetinde oldu\u011fu da m\u00fchim bir mesele. Bunu en iyi Hz. Ali s\u0131rr\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fcz; hani \u00e7o\u011fumuzun bildi\u011fi sava\u015fta tam hasm\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrece\u011fi esnada, y\u00fcz\u00fcne t\u00fck\u00fcren d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131 affetmesinde. Kendinin efendisi olmas\u0131 i\u015fte tam olarak bu. Y\u00fcz\u00fcme t\u00fck\u00fcrmeden \u00f6nce Allah i\u00e7in sava\u015f\u0131yordum seninle, t\u00fck\u00fcrd\u00fckten sonra devreye nefsim girdi, i\u015fbu y\u00fczden seni \u00e2z\u00e2d ediyorum. Nefs-i emmaresine boyun e\u011fmemenin ad\u0131d\u0131r kendinin efendisi olmak. Yapt\u0131\u011f\u0131 eylemin kayna\u011f\u0131na inip kendine h\u00e2kim olabilmektir. \u00d6zg\u00fcr olman\u0131n yolu bu efendilikten ge\u00e7iyor i\u015fte. Efendili\u011fi de yanl\u0131\u015f anlam\u0131\u015f\u0131z ya hadi neyse. Efendi olmak ile efendilik taslamak aras\u0131ndaki fark, olmak ile \u2018\u2019m\u0131\u015f\u2019\u2019gibi davranmak aras\u0131ndaki fark kadard\u0131r; zira olan\u0131n taslamaya ihtiyac\u0131 olmaz.
<\/p>\n\n\n\n
Epiktetos’un kendinin efendisi olmak dedi\u011fi ile \u0130m\u00e2m-\u0131 Rabbani Hazretlerinin kuvvelerin itidale gelmesi hakikatte ayn\u0131 anlama geliyor. Her ikisine ula\u015fman\u0131n yolu ise, \u2018\u2019Men arefe nefseh\u00fb fekad arefe Rabbeh\u00fb.\u2019\u2019 (Kendini bilen Rabb\u2019ini bilir.) Hadis-i \u015eerifini idr\u00e2k etmekten\u2026
<\/p>\n\n\n\n
Yunus Emre\u2019nin: \u2018\u2019\u0130lim ilim bilmektir, ilim kendini bilmektir, sen kendini bilmezsen ya nice okumakt\u0131r.\u2019\u2019 dizeleri bu hakikatin kokusunu ta\u015f\u0131r i\u00e7inde.
<\/p>\n\n\n\n
Kendini bilmenin yolu, kendini sevmekten ge\u00e7er; zira sadece seven tan\u0131r. Kendini sevmeyi \u00f6\u011frenemeden kendini \u2018\u2019bilenler\/bildirenlerin\u2019\u2019in verdi\u011fi zarar g\u00f6rene a\u015fikar. Bu zarar\u0131, toplumun her kesimine sirayet eden nefret dilinde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.
<\/p>\n\n\n\n
Nefretin k\u00f6keninde \u00f6fke, \u00f6fkenin k\u00f6keninde ise sevgisizlik var. Kendini sevemeyen, kendini tan\u0131yamaz; kendini sevemeyen ba\u015fkas\u0131n\u0131 sevemez.
<\/p>\n\n\n\n
Bize kendimizi unutturdular, bize kendimizi bilmeyi unutturdular, bize kendimizi sevmeyi unutturdular, bize i\u00e7imize bakmay\u0131 unutturdular. Oysa nefrete de\u011fil sevgiye; \u00f6fkeye de\u011fil \u015fefkate; h\u0131nca de\u011fil rahmete ihtiyac\u0131m\u0131z var.
<\/p>\n\n\n\n
Yeniden, yeni bir nazarla, yeni bir kalple, kendimizle ve insanlarla, tan\u0131\u015fman\u0131n vakti gelmedi mi?<\/p>\n\n\n\n
Kuvvelerden di\u011fer ikisini sonraki yaz\u0131lar\u0131mda tefekk\u00fcr etmeye devam edece\u011fiz. S\/\u00f6z\u00fcm\u00fcn de\u011fdi\u011fi herkese sonsuz sevgiler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Epiktetos: \u2018\u2019Kendinin efendisi olmayan hi\u00e7 kimse, \u00f6zg\u00fcr de\u011fildir.\u2019\u2019 der. \u0130rvin Yalom ise onu tasdikler mahiyette: \u2018\u2019Bize gereken duyguda\u015fl\u0131k de\u011fil, kendi duygular\u0131m\u0131za h\u00fckmedecek g\u00fcc\u00fc tekrar kazanmakt\u0131r.\u2019\u2019 diyerek ayn\u0131 hakikate temas eder. S\u00fbfiler, insan\u0131n i\u00e7inde \u00fc\u00e7 \u00f6nemli kuvve var der. Ge\u00e7en yaz\u0131m\u0131zda bu kuvvelerle giri\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131k insan \u00e2leminin gizlerine. Bunlar; \u015fehvet, gadap ve ak\u0131l idi. Mucizevi bir…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15338,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[145,149,123],"tags":[178,171],"class_list":["post-1902","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dusunce","category-kevsersabaalkaya","category-ocak23","tag-dusunce","tag-ocak2023","category-145","category-149","category-123","description-off"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/korpekalemler.net\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/pexels-photo-844297.jpeg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1902"}],"collection":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1902"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1915,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1902\/revisions\/1915"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}