Cahiliye D\u00f6nemi Arap Yar\u0131madas\u0131, \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 inan\u00e7lar\u0131n, kabile asabiyetinin ve ahlaki buhranlar\u0131n h\u00e2kim oldu\u011fu karanl\u0131k bir devirdi. Bu karanl\u0131\u011f\u0131n ortas\u0131nda, tevhit inanc\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan, putperestli\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle reddeden ve Hz. \u0130brahim\u2019in tebli\u011f etti\u011fi haniflik yoluna ba\u011flanan az say\u0131da \u015fahsiyet bulunuyordu. Bu isimlerin ba\u015f\u0131nda, bilgeli\u011fi, edebi dehas\u0131 ve basiretiyle tan\u0131nan \u0130yad kabilesinin reisi Kus \u0130bn-i S\u00e2ide gelir.<\/p>\n
Tarihi rivayetlere g\u00f6re bu hadise, miladi 590\u2013600 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, \u0130slamiyet\u2019in do\u011fu\u015fundan yakla\u015f\u0131k 10\u201320 y\u0131l \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Kus \u0130bn-i S\u00e2ide, Arap kabilelerinin hem ticaret hem de edebi m\u00fcsabakalar amac\u0131yla topland\u0131\u011f\u0131 en prestijli merkez olan Ukkaz Panay\u0131r\u0131\u2019nda me\u015fhur hutbesini irat etmi\u015ftir. Hen\u00fcz peygamberlik g\u00f6revi tebli\u011f edilmemi\u015f olan Hz. Muhammed\u2019in (s.a.v.) bu konu\u015fma s\u0131ras\u0131nda 20 ila 30 ya\u015flar\u0131nda oldu\u011fu ve bu tesirli hitab\u0131 bizzat dinledi\u011fi nakledilmektedir. Kus \u0130bn-i S\u00e2ide, y\u00fcksek bir yere \u00e7\u0131karak deve \u00fczerinde toplanan kalabal\u0131klara seslenmi\u015f; \u00fcslubu, felsefi derinli\u011fi ve manevi uyar\u0131lar\u0131yla d\u00f6nemin edebiyat ve hitabet doru\u011funu temsil etmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu tarihi hutbede insanl\u0131\u011fa \u015f\u00f6yle seslenilmi\u015ftir:<\/p>\n
“Ey ahali! Geliniz, dinleyiniz, belleyiniz ve ibret al\u0131n\u0131z! Ya\u015fayan \u00f6l\u00fcr, \u00f6len fani olur; olacak olan neyse ba\u015fa gelir. Ya\u011fmur ya\u011far, otlar biter; \u00e7ocuklar do\u011far, analar\u0131n\u0131n babalar\u0131n\u0131n yerini al\u0131r; sonra hepsi yok olup gider. Olaylar\u0131n ard\u0131 arkas\u0131 kesilmez, hep birbirini kovalar.<\/p>\n
Kulak veriniz, dikkat ediniz! G\u00f6kte haber var, yerde ibret al\u0131nacak \u015feyler var. Yery\u00fcz\u00fc serilmi\u015f bir d\u00f6\u015fek, g\u00f6ky\u00fcz\u00fc y\u00fcksek bir tavan… Y\u0131ld\u0131zlar y\u00fcr\u00fcr, denizler durur. Gelen kalmaz, giden geri d\u00f6nmez. Acaba vard\u0131klar\u0131 yerden ho\u015fnut kald\u0131klar\u0131 i\u00e7in mi orada kal\u0131yorlar, yoksa orada b\u0131rak\u0131l\u0131p da derin bir uykuya m\u0131 dal\u0131yorlar?<\/p>\n
Yemin ederim ki Allah kat\u0131nda bir din vard\u0131r; onun gelmesi \u00e7ok yak\u0131n oldu, g\u00f6lgesi ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131n \u00fcst\u00fcne geldi. Ne mutlu o kimseye ki o dine uyar, o din de kendisine do\u011fru yolu g\u00f6sterir! Yaz\u0131klar olsun o kara bahtl\u0131ya ki ona isyan ve muhalefet eder! Yaz\u0131klar olsun \u00f6m\u00fcrleri gaflet i\u00e7inde ge\u00e7en topluluklara!<\/p>\n
Ey insanlar! Nerede babalar\u0131n\u0131z, dedeleriniz? Nerede o s\u00fcsl\u00fc saraylar\u0131n sahipleri olan, ta\u015ftan binalar in\u015fa eden \u00c2d ve Sem\u00fbd kavimleri? Hani d\u00fcnya varl\u0131\u011f\u0131na ma\u011frur olup da kavmine ‘Ben sizin en b\u00fcy\u00fck rabbinizim!’ diyen Firavun ile Nemrut? Onlar g\u00fc\u00e7, kudret ve zenginlik bak\u0131m\u0131ndan sizden daha \u00fcst\u00fcn de\u011fil miydiler? Bu d\u00fcnya, de\u011firmeninde onlar\u0131 \u00f6\u011f\u00fctt\u00fc, toz etti, savurdu; kemikleri bile \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcp yok oldu. Evleri y\u0131k\u0131l\u0131p \u0131ss\u0131z kald\u0131; yurtlar\u0131nda \u015fimdi bayku\u015flar \u00f6t\u00fcyor, yaban hayvanlar\u0131 bar\u0131n\u0131yor.<\/p>\n
Sak\u0131n onlar gibi gaflete d\u00fc\u015fmeyin, onlar\u0131n gitti\u011fi yoldan gitmeyin! Her \u015fey yok olacakt\u0131r; baki kalacak olan ancak ulu Allah’t\u0131r. O birdir; benzeri, e\u015fi ve orta\u011f\u0131 yoktur. \u0130badet edilecek yeg\u00e2ne kudret O’dur; do\u011fmam\u0131\u015f ve do\u011furmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00d6nce gelip ge\u00e7enlerde bizim i\u00e7in ibret al\u0131nacak nice dersler vard\u0131r. \u00d6l\u00fcm \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n girilecek yerleri vard\u0131r fakat \u00e7\u0131kacak yeri yoktur. B\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck herkes g\u00f6\u00e7\u00fcp gidiyor, giden geri d\u00f6nm\u00fcyor. Kesin olarak anlad\u0131m ki herkese olan, sonunda benim de ba\u015f\u0131ma gelecektir!”<\/p>\n
Kus \u0130bn-i S\u00e2ide\u2019nin bu metni, klasik Arap belagatinin en yetkin \u00f6rnekleri aras\u0131nda yer al\u0131r. Hen\u00fcz Kur’an vahyedilmeden \u00f6nce Allah\u2019\u0131n birli\u011fini, e\u015fi ve benzeri bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, do\u011furmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve do\u011frulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan ederek haniflik inanc\u0131n\u0131n temel direklerini ortaya koymu\u015ftur. Yakla\u015fan evrensel peygamberli\u011fi ve hak dini m\u00fcjdelemi\u015f; kainattaki kusursuz nizam, \u00f6l\u00fcm\u00fcn ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 ve \u00c2d, Sem\u00fbd, Firavun gibi ge\u00e7mi\u015f kavimlerin ak\u0131beti \u00fczerinden insanl\u0131\u011f\u0131 gafletten uyanmaya \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle hutbe, edebi bir \u015faheser olman\u0131n \u00f6tesinde, \u0130slam \u00f6ncesi d\u00f6nemin tevhide ve hakikate a\u00e7\u0131lan en berrak tarihsel vesikalar\u0131ndan biri olarak kabul edilir.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cahiliye D\u00f6nemi Arap Yar\u0131madas\u0131, \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 inan\u00e7lar\u0131n, kabile asabiyetinin ve ahlaki buhranlar\u0131n h\u00e2kim oldu\u011fu karanl\u0131k bir devirdi. Bu karanl\u0131\u011f\u0131n ortas\u0131nda, tevhit inanc\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan, putperestli\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle reddeden ve Hz. \u0130brahim\u2019in tebli\u011f etti\u011fi haniflik yoluna ba\u011flanan az say\u0131da \u015fahsiyet bulunuyordu. Bu isimlerin ba\u015f\u0131nda, bilgeli\u011fi, edebi dehas\u0131 ve basiretiyle tan\u0131nan \u0130yad kabilesinin reisi Kus \u0130bn-i S\u00e2ide gelir.…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17542,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[145,312,311],"tags":[],"class_list":["post-17515","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dusunce","category-ekim-26","category-isa-cicek","category-145","category-312","category-311","description-off"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t