{"id":1726,"date":"2022-11-21T21:51:26","date_gmt":"2022-11-21T18:51:26","guid":{"rendered":"https:\/\/korpekalemler.net\/?p=1726"},"modified":"2023-02-24T03:03:00","modified_gmt":"2023-02-24T00:03:00","slug":"kuranda-dusunce-yanilgilari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/2022\/11\/21\/kuranda-dusunce-yanilgilari\/","title":{"rendered":"Kur’an’da D\u00fc\u015f\u00fcnce Yan\u0131lg\u0131lar\u0131"},"content":{"rendered":"\r\n

Kur’an’da D\u00fc\u015f\u00fcnce Yan\u0131lg\u0131lar\u0131<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

M\u00fccahit G\u00fcler<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Kur’an d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6ntemlerini bize g\u00f6sterdi\u011fi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnce yan\u0131lg\u0131lar\u0131na da dikkat \u00e7ekmektedir. Kur’an, zihinsel geli\u015fimini durduran, hakikati anlama \u00e7abas\u0131na girmeyenlerin zihin d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 bize aktararak neden yanl\u0131\u015f yolda olduklar\u0131n\u0131 bize g\u00f6stermektedir. Kur’an, iman etmemekte \u0131srar edenlerin kalplerinin k\u00f6relmesinin, kilitlenmesinin, m\u00fch\u00fcrlenmesinin arka plan\u0131nda yatan “yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnceleri” bize aktararak bir ger\u00e7e\u011fe i\u015faret etmektedir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Kur’an do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnmeye engel olan yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnceleri bize aktararak hakikate perde olan engellerin ne oldu\u011funu ve onlar\u0131n nas\u0131l ortadan kalkmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6\u011fretmektedir. Kur’an sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye perde olan engelleri a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. “Bu engeller; eski fikirleri benimseme, delil yetersizli\u011fi, tepkisel ve duygusal davranmad\u0131r.”<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

1- Eski Fikirleri Benimseme<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

D\u00fc\u015f\u00fcnceyi donuklastiran etkenlerin ba\u015f\u0131nda eski fikirleri benimseme, yani atalar dininin benimsenmesi vard\u0131r. Kur’an, eski gelenekleri, atalar k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsemenin zihinlerin donukla\u015fmas\u0131na sebep oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmektedir. \u0130nsano\u011flu al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirdi\u011fi \u015feyleri devam ettirmede \u0131srarc\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r, de\u011fi\u015fimi kabullenmesi kolay de\u011fildir. De\u011fi\u015fimin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in insan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aba harcamas\u0131 gerekmektedir. Bu geli\u015fim olgusunun i\u00e7eri\u011fi “nefsi terbiye ve hakikate ula\u015fma” ise daha b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aba harcanmas\u0131 gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc nefis de\u011fi\u015fimi sevmez. Nefis, hazz\u0131 engelleyen \u015feylerden nefret eder ve bunun i\u00e7in hakikate kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele i\u00e7inde olur. Bu m\u00fccadelesini de s\u00fcrekli bir\u015feyler ile maskeler. Bunlardan bir tanesini de eski fikirleri benimseme, babalar\u0131n\u0131 ve b\u00fcy\u00fcklerini bulduklar\u0131 hal \u00fczere devam etmeleridir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Atalar\u0131n\u0131 bulduklar\u0131 hal \u00fczere taklit etmek, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131lar\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi kabul etmek, onlardan miras kalan fikirlerin varisi olmak d\u00fc\u015f\u00fcnce donuklu\u011funa sebep olmaktad\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131ndaki biriyle ileti\u015fime ge\u00e7mek ve anla\u015fmak \u00e7ok zordur: “Dediler ki: Sen bizi, babalar\u0131m\u0131z\u0131 \u00fczerinde buldu\u011funuz \u015feyden \u00e7eviresin\u2026 diye mi bize geldin?\u2026” (Yunus-78)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

“Hay\u0131r hay\u0131r! Onlar\u0131n dedikleri \u015fundan ibarettir: \u201cBiz babalar\u0131m\u0131z\u0131 bir inan\u00e7 \u00fczerinde bulduk, elbette biz onlar\u0131n izlerinden giderek do\u011fru yolu buluruz.\u201d “Ayn\u0131 \u015fekilde senden \u00f6nce de hi\u00e7bir toplulu\u011fa bir uyar\u0131c\u0131 g\u00f6ndermedik ki, toplulu\u011fun zevku sef\u00e2ya dalm\u0131\u015f kesimi \u015f\u00f6yle demi\u015f olmas\u0131nlar: \u201cBiz atalar\u0131m\u0131z\u0131 bir inan\u00e7 \u00fczerinde bulduk ve biz onlar\u0131n izlerinden gitmekteyiz.\u201d (Zuhruf, 22-23)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Kur’an; fikir ve inan\u00e7ta atalar\u0131n\u0131 taklit eden, ak\u0131llar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131p d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dumura u\u011fratan ve ba\u011fnazca bir tutumla her t\u00fcrl\u00fc yeni fikri reddeden m\u00fc\u015friklere sert ele\u015ftiriler y\u00f6neltmektedir: “Onlara, \u201cAllah\u2019\u0131n indirdi\u011fine uyun\u201d denildi\u011finde, \u201cHay\u0131r, atalar\u0131m\u0131zdan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze uyar\u0131z\u201d dediler. Ya atalar\u0131n\u0131n akl\u0131 bir \u015feye ermemi\u015f, do\u011fru yolu bulamam\u0131\u015flarsa!” (Bakara-170)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

2- Delil Yetersizli\u011fi<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Herhangi bir konuda yeterli delil yoksa o konu hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f beyan etmek ki\u015fiyi yan\u0131ltabilir. Bir konu hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncemizi belirtmeden \u00f6nce yeterli arg\u00fcmana sahip olmam\u0131z gerekmektedir. Yoksa yanl\u0131\u015f fikirleri ifade etmemiz ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeterli bilgi ve kan\u0131t\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerde fikri yan\u0131lg\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Bundan dolay\u0131 Kur’an, bilgi sahibi olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerin pe\u015fine d\u00fc\u015fmemizin, o konu hakk\u0131nda konu\u015fmam\u0131z\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekmektedir. “Hakk\u0131nda bilgin olmayan \u015feyin ard\u0131na d\u00fc\u015fme(konu\u015fma). \u00c7\u00fcnk\u00fc kulak, g\u00f6z ve g\u00f6n\u00fcl, bunlar\u0131n hepsi ondan sorumludur.” (\u0130sra-36)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Kur’an, Allah hakk\u0131nda bilgi sahibi olmadan konu\u015fman\u0131n \u015feytan\u0131n tuzaklar\u0131ndan biri oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmektedir: “Hal b\u00f6yle iken insanlardan \u00f6yleleri vard\u0131r ki, bilgisi olmaks\u0131z\u0131n Allah hakk\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131r ve her \u00e2si \u015feytan\u0131n pe\u015fine tak\u0131l\u0131r.” (Hac-3)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u0130nsanlar\u0131n yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fckleri konulardan bir tanesi de bilgi sahibi olmad\u0131klar\u0131 konularda fikir beyan etmeleridir. Bundan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc ise kendi fikirlerinin kesinlikle do\u011fru fikir oldu\u011funu ifade etmeleri ve kendilerine muhalif fikirlere tahamm\u00fcl etmemeleridir: “\u0130nsanlar i\u00e7inde \u00f6yleleri vard\u0131r ki bilgisi, k\u0131lavuzu ve ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bir kitab\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde, b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayarak, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 Allah yolundan sapt\u0131rmak i\u00e7in Allah hakk\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131r durur. Onun d\u00fcnyadaki pay\u0131 rezil r\u00fcsv\u00e2 olmakt\u0131r; k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde ise ona yak\u0131c\u0131 ate\u015fin azab\u0131n\u0131 tatt\u0131raca\u011f\u0131z.” (Hac, 8-9) “Kendilerine gelmi\u015f hi\u00e7bir delil olmadan Allah’\u0131n ayetleri hakk\u0131nda tart\u0131\u015fanlar var ya, onlar\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcslerinde, (hi\u00e7bir zaman) eri\u015femeyecekleri bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslamaktan ba\u015fka bir \u015fey yoktur. Sen Allah’a s\u0131\u011f\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015fiten, g\u00f6ren O’dur.” (M\u00fc’min-56)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u0130nsan\u0131n bilgi sahibi olmadan yorum yapmas\u0131 zanna(kesin olmayan bilgi, tahmin, kuruntu) ba\u015fvurmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Allah kat\u0131nda zann\u0131n bir \u00f6nemi yoktur; \u00e7\u00fcnk\u00fc zann\u0131n iki ucu da a\u00e7\u0131kt\u0131r, ifade edilen fikir do\u011fru da \u00e7\u0131kabilir, yanl\u0131\u015fta \u00e7\u0131kabilir: “Onlar\u0131n \u00e7o\u011fu sadece zanna uyuyor. Oysa zan hi\u00e7bir \u015fekilde ger\u00e7ek ve kesin bilginin yerini tutamaz. Allah, onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilmektedir!” (Yunus-36)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

3- Tepkisel ve Duygusal Davranma<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u0130nsan\u0131n e\u011filimleri, d\u00fcrt\u00fcleri tepki ve duygular\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncesinde etkili olmakta ve onu yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015flara itmektedir. Tepkisel ve duygusal durumumuz d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi ve kararlar\u0131m\u0131z\u0131 etkilemekte, bizi hataya d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Kur’an, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini etkileyen ve olaylar\u0131 yanl\u0131\u015f anlamas\u0131na ve karar vermesine neden olan hevaya dikkat \u00e7ekmektedir. \u0130nsan\u0131n hak ile bat\u0131l\u0131, hidayet ile delalet aras\u0131n\u0131 g\u00f6rmemesine ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye engel olmas\u0131na i\u015faret etmektedir: “E\u011fer sana cevap vermezlerse bil ki onlar s\u0131rf kendi bencil arzular\u0131na uymaktad\u0131rlar. Allah\u2019tan bir yol g\u00f6sterme olmaks\u0131z\u0131n, s\u0131rf kendi bencil arzular\u0131na uyandan daha sapk\u0131n kim olabilir!\u2026” (Kasas-50)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

“\u2026 \u00d6yle ise keyfinize uyarak do\u011fruluktan sapmay\u0131n\u2026” (Nisa-135)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

“Arzu ve heveslerini il\u00e2h edinmi\u015f, bilgisine ra\u011fmen (Allah\u2019\u0131 b\u0131rak\u0131p da o hev\u00e2s\u0131na kul olmas\u0131ndan dolay\u0131)* Allah\u2019\u0131n da kendisini sap\u0131kl\u0131kta b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131, kula\u011f\u0131n\u0131 ve kalbini m\u00fch\u00fcrleyip g\u00f6z\u00fcne de bir perde \u00e7ekmi\u015f oldu\u011fu kimseyi g\u00f6rd\u00fcn m\u00fc? \u015eimdi (bana s\u00f6yle) art\u0131k Allah\u2019tan ba\u015fka, onu do\u011fru yola kim getirebilir? H\u00e2l\u00e2 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyecek misiniz?” (Casiye-23)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Sonu\u00e7: \u0130nsan nefsinin batakl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcnce hakikate kar\u015f\u0131 k\u00f6r, sa\u011f\u0131r ve dilsiz olur. Kur’an, hakikate kapal\u0131 insanlar\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fckleri d\u00fc\u015f\u00fcnce yan\u0131lg\u0131lar\u0131na dikkat \u00e7ekerek bir ger\u00e7e\u011fi bizlere g\u00f6stermektedir. \u0130\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fckleri bu yan\u0131lg\u0131lar kendilerine hakikat gibi gelmekte ve bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcp durmaktad\u0131rlar. Bu tarz insanlarla ileti\u015fime ge\u00e7ti\u011fimizde Kur’an’\u0131n y\u00f6ntemiyle yakla\u015farak onlar\u0131 hakikate davet etmeliyiz. \u0130\u00e7inde bulunduklar\u0131 durumun batakl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in Kur’an’\u0131n ortaya koyduklar\u0131 delilleriyle ve Hz. Muhammed’in (sav) davran\u0131\u015flar\u0131yla kendilerine yakla\u015fmal\u0131y\u0131z. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce yan\u0131lg\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fen insanlar\u0131n kalpleri ancak bu \u015fekilde yumu\u015fayabilir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Bu konuda kendimize pay \u00e7\u0131karmay\u0131 unutmayal\u0131m. Konu\u015furken delille mi konu\u015fuyoruz? Ortaya koydu\u011fumuz deliller yeterli mi? Olaylara nesnel mi, yoksa \u00f6znel mi yakla\u015f\u0131yoruz? Olaylar\u0131 de\u011ferlendirirken Kur’an’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel y\u00f6ntemlerini mi dikkate al\u0131yoruz, yoksa d\u00fc\u015f\u00fcnce yan\u0131lg\u0131lar\u0131na d\u00fc\u015fen insanlar gibi mi davran\u0131yoruz? \u00d6nce kendimizi sorgulamal\u0131y\u0131z. Kendini hakikate g\u00f6t\u00fcremeyen bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrebilir mi? Ak\u0131l ve kalp kab\u0131m\u0131z\u0131n temiz olmas\u0131n\u0131 istiyorsak Kur’an’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6ntemleri ile hakikati ara\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z, bu ara\u015ft\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken de d\u00fc\u015f\u00fcnce yan\u0131lg\u0131lar\u0131na d\u00fc\u015fmeden hareket etmeliyiz. Bu metodu hayat\u0131m\u0131za oturttu\u011fumuz miktarda Y\u00fcce Allah’\u0131n hikmetine ve hakikatine ula\u015fm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z. Rabbim konuyu hakk\u0131yla anlayanlardan eylesin.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kur’an’da D\u00fc\u015f\u00fcnce Yan\u0131lg\u0131lar\u0131 M\u00fccahit G\u00fcler Kur’an d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6ntemlerini bize g\u00f6sterdi\u011fi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnce yan\u0131lg\u0131lar\u0131na da dikkat \u00e7ekmektedir. Kur’an, zihinsel geli\u015fimini durduran, hakikati anlama \u00e7abas\u0131na girmeyenlerin zihin d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 bize aktararak neden yanl\u0131\u015f yolda olduklar\u0131n\u0131 bize g\u00f6stermektedir. Kur’an, iman etmemekte \u0131srar edenlerin kalplerinin k\u00f6relmesinin, kilitlenmesinin, m\u00fch\u00fcrlenmesinin arka plan\u0131nda yatan “yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnceleri” bize aktararak bir ger\u00e7e\u011fe i\u015faret etmektedir. Kur’an…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15338,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[143,120,157],"tags":[176],"class_list":["post-1726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-inanc","category-kasim22","category-mucahitguler","tag-inanc","category-143","category-120","category-157","description-off"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/korpekalemler.net\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/pexels-photo-844297.jpeg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1726"}],"collection":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1726"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1726\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15387,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1726\/revisions\/15387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}