{"id":17035,"date":"2026-01-04T06:52:24","date_gmt":"2026-01-04T03:52:24","guid":{"rendered":"https:\/\/korpekalemler.net\/?p=17035"},"modified":"2026-01-07T20:11:27","modified_gmt":"2026-01-07T17:11:27","slug":"bir-molla-lutfi-vardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/2026\/01\/04\/bir-molla-lutfi-vardi\/","title":{"rendered":"Bir Molla L\u00fctfi Vard\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Daha \u00f6nce bir kitap hakk\u0131nda bu denli etkilenerek yaz\u0131 yazd\u0131m m\u0131 hat\u0131rlam\u0131yorum; ancak bu eser beni derinden sarst\u0131. Belki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u0131k\u00e7a maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z alg\u0131 y\u00f6netiminin nas\u0131l in\u015fa edildi\u011fini anlatmas\u0131ndan, belki toplu lin\u00e7 furyas\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan, belki de hen\u00fcz ad\u0131n\u0131 koyamad\u0131\u011f\u0131m ba\u015fka hislerden dolay\u0131 kitap beni bir \u015fekilde i\u00e7ine \u00e7ekti.<\/p>\n<p>\u0130skender Pala\u2019n\u0131n \u0130tiraf adl\u0131 roman\u0131ndan bahsediyorum. Sad\u0131k \u0130skender Pala okurlar\u0131 bilirler ki yazar, olduk\u00e7a geni\u015f bir tarihsel ar\u015five sahiptir. Bu sebeple onun eserlerini s\u0131radan birer \u201eroman\u201c olarak nitelip ge\u00e7mek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Arka planda dil bilimciden tarih\u00e7iye, edebiyat\u00e7\u0131dan sosyolo\u011fa ve psikolo\u011fa kadar uzanan geni\u015f bir birikim mevcuttur; bu da onun romanlar\u0131n\u0131 t\u00fcrde\u015flerinden ay\u0131ran en temel \u00f6zelliktir.<\/p>\n<p>\u201e\u0130tiraf\u2019ta ne buldun?\u201c diye soracak olursan\u0131z, hemen ifade edeyim: Bu eser asl\u0131nda Tokatl\u0131 Molla L\u00fctfi\u2019nin (r.a.) hayat\u0131n\u0131 konu alan biyografik bir romand\u0131r. Ancak biz onun hayat\u0131n\u0131, kendisine en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yap\u0131p iftiralarla idam\u0131na sebep olan bir Bizans bakiyesinin a\u011fz\u0131ndan dinliyoruz. Roman, Yavuz Sultan Selim\u2019in, hocas\u0131 Kemalpa\u015fazade\u2019ye at \u00fczerindeyken sordu\u011fu \u015fu soruyla ba\u015flar: \u201eTokatl\u0131 Molla L\u00fctfi sizin \u00fcstad\u0131n\u0131zm\u0131\u015f. Nas\u0131l biriydi? \u0130lim ve fazileti herkes\u00e7e bilinirken \u00f6l\u00fcm\u00fc nas\u0131l hak etti?\u201c Kemalpa\u015fazade bu soru \u00fczerine bir miktar anlat\u0131mda bulunur ancak meseleyi \u00e7ok daha iyi bilen \u201eAkbaba\u201c lakapl\u0131 bir mahk\u00fbmun varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z eder. Mahk\u00fbmun h\u00fccreden Yavuz Sultan Selim\u2019in huzuruna getirilmesiyle birlikte as\u0131l macera ba\u015flar.<\/p>\n<p>\u0130stanbul\u2019un fethiyle birlikte Fatih\u2019e ve Osmanl\u0131\u2019ya b\u00fcy\u00fck bir kin besleyen Bizans kal\u0131nt\u0131lar\u0131, M\u00fcsl\u00fcman g\u00f6r\u00fcnerek devleti i\u00e7ten y\u0131kmak ve \u015fehri geri almak amac\u0131yla bir \u00f6rg\u00fct etraf\u0131nda te\u015fkilatlan\u0131rlar. Akbaba kod adl\u0131 \u015fahs\u0131n g\u00f6revi ise ulema aras\u0131na fitne sokmakt\u0131r. Kendine hedef olarak; zeki, s\u0131rad\u0131\u015f\u0131, hicivci, s\u00f6z\u00fcn\u00fc sak\u0131nmayan (dolay\u0131s\u0131yla hasm\u0131 da \u00e7ok olan), inat\u00e7\u0131 ve m\u00fccadeleci bir karakter olan Molla L\u00fctfi\u2019yi se\u00e7er. Yan\u0131na bir ilim talebesi kisvesiyle s\u0131zar ve k\u0131sa s\u00fcrede Molla\u2019n\u0131n en yak\u0131n \u00f6\u011frencisi olur. Di\u011fer talebeleri organize ederken, ad\u0131m ad\u0131m Molla L\u00fctfi\u2019yi idama g\u00f6t\u00fcrecek ta\u015flar\u0131 d\u00f6\u015femeye ba\u015flar.<\/p>\n<p>Akbaba, Molla\u2019n\u0131n y\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131 onu destekleyen s\u00f6zler sarf ederken arkas\u0131ndan kuyusunu kazar. Bir yandan onu hararetle destekliyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken, di\u011fer yandan asl\u0131 astar\u0131 olmayan iddialar\u0131 Molla L\u00fctfi uyguluyormu\u015f gibi ilim meclislerine sinsice yayar. Molla\u2019n\u0131n eserlerinden bir c\u00fcmleyi c\u0131mb\u0131zlayarak, o c\u00fcmleyle z\u0131nd\u0131kl\u0131\u011f\u0131na h\u00fckmolunaca\u011f\u0131n\u0131 iddia eden notlar\u0131 gece vakti gizlice uleman\u0131n bah\u00e7elerine atar. Bu sistematik y\u0131pratma s\u00fcreci sonunda halk ve ulema meclisi galeyana gelir; nihayetinde Molla L\u00fctfi mahkemeye \u00e7\u0131kar\u0131larak hapsedilir. Padi\u015fah II. Bayezid meselenin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 emretse de Akbaba bo\u015f durmaz; uydurdu\u011fu yalanlar\u0131 k\u00e2\u011f\u0131tlara d\u00f6kerek n\u00fcfuzlu ki\u015filerin evlerine b\u0131rakmaya devam eder. Toplumsal cinnetin artmas\u0131yla, kapsaml\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmaya f\u0131rsat kalmadan, 25 g\u00fcn i\u00e7inde II. Bayezid\u2019in istemeyerek de olsa onaylad\u0131\u011f\u0131 idam ferman\u0131yla Molla L\u00fctfi, Atmeydan\u0131\u2019nda (Sultanahmet Meydan\u0131) idam edilir.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda hakk\u0131nda pek \u00e7ok akademik \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lan bu hadise g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu olaydan \u00e7\u0131kar\u0131lacak hisseler bizler i\u00e7in olduk\u00e7a fazlad\u0131r. Lin\u00e7 operasyonuna maruz b\u0131rak\u0131lan bir \u00e2limin \u015fehadete giden yolu, her vicdanl\u0131 insanda bir ukde b\u0131rakmaktad\u0131r. Yavuz Sultan Selim\u2019in Akbaba\u2019ya ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ise kitab\u0131 okumak isteyenlere b\u0131rakal\u0131m.<\/p>\n<p>\u0130nsanlarda \u201eakl-\u0131 selim\u201c kayboldu\u011funda; so\u011fukkanl\u0131l\u0131k, objektiflik ve \u201ekim ne demi\u015f, kime demi\u015f, ni\u00e7in demi\u015f?\u201c sorular\u0131n\u0131 sorma melekesi devreye girmedi\u011finde ne denli vahim sonu\u00e7lar\u0131n do\u011fdu\u011funu g\u00f6rmemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan Molla L\u00fctfi \u00f6rne\u011fi ibret\u00e2mizdir. Kitab\u0131 bitirdikten sonra kendime verdi\u011fim ilk s\u00f6z, \u0130stanbul\u2019a gider gitmez Molla L\u00fctfi\u2019nin kabrini ziyaret etmek olmu\u015ftu. Nitekim ilk f\u0131rsatta bir Ey\u00fcp Sultan mevlidi vesilesiyle, oraya \u00e7ok yak\u0131n olan kabrine kadim bir dostumla gidip Fatiha okumak nasip oldu. Mevla rahmet eylesin<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Daha \u00f6nce bir kitap hakk\u0131nda bu denli etkilenerek yaz\u0131 yazd\u0131m m\u0131 hat\u0131rlam\u0131yorum; ancak bu eser beni derinden sarst\u0131. Belki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u0131k\u00e7a maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z alg\u0131 y\u00f6netiminin nas\u0131l in\u015fa edildi\u011fini anlatmas\u0131ndan, belki toplu lin\u00e7 furyas\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan, belki de hen\u00fcz ad\u0131n\u0131 koyamad\u0131\u011f\u0131m ba\u015fka hislerden dolay\u0131 kitap beni bir \u015fekilde i\u00e7ine \u00e7ekti. \u0130skender Pala\u2019n\u0131n \u0130tiraf adl\u0131 roman\u0131ndan bahsediyorum.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17093,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[144,168,295],"tags":[],"class_list":["post-17035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edeb","category-havva-kucuk-konur","category-ocak-26","category-144","category-168","category-295","description-off"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/korpekalemler.net\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Screenshot_20260107_204039_Chrome.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17035"}],"collection":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17035"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17036,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17035\/revisions\/17036"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}