– Nesilleri Y\u00f6nlendirmede \u0130deal-Reel Dengesi \u00dczerine –<\/p>\n
\n
\u00a0<\/strong><\/p>\n Gen\u00e7li\u011fimin \u2018idealler listesi\u2019ne \u00e7ivilenen g\u00f6zlerimden<\/strong><\/p>\n madde madde (damla damla) s\u00fcz\u00fcld\u00fc g\u00f6nl\u00fcm\u00fcn \u00e2hlar\u0131, ke\u015fke\u2019lere d\u00fc\u015ft\u00fc. <\/strong><\/p>\n Ke\u015fke\u2019lerim ge\u00e7mi\u015fi\/kaderi de\u011fi\u015ftiremezdi. <\/strong><\/p>\n H\u00e2lin kalemi, maziye bir \u00e7izgi \u00e7ekemezdi; ancak istikbali yazabilirdi.<\/strong><\/p>\n Kalemle de\u011fil, amelle yazmal\u0131yd\u0131m. el-Kalem\u2019in yazg\u0131lar\u0131n\u0131 ellerimle yaparak ger\u00e7ekle\u015ftirmeliydim.<\/strong><\/p>\n Gen\u00e7li\u011fim kan-ter i\u00e7inde emeklerle, emellerle, ideallerle ve hayallerle ge\u00e7mi\u015fti,<\/strong><\/p>\n bari olgunluk ya\u015flar\u0131m\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i amellere sarfetmeliydim ki,<\/strong><\/p>\n ihtiyarl\u0131\u011f\u0131mda delikanl\u0131l\u0131k hayallerim hakikat olabilsindi.<\/strong><\/p>\n [Duygu-D\u00fc\u015f\u00fcnce G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u2019den…]<\/p>\n \n <\/p>\n I.<\/strong><\/p>\n \n B\u00fct\u00fcn idealler hep b\u00f6yle bir hayal ile ba\u015flar. Ba\u015flar ama ideallerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, hayalperest olmaks\u0131z\u0131n, realist yakla\u015f\u0131mlarla ve ger\u00e7ek\u00e7i ad\u0131mlarla m\u00fcmk\u00fcn olur. Giri\u015fe bir girizg\u00e2h sadedinde kaydetti\u011fimiz \u2018duygu-d\u00fc\u015f\u00fcnce g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u2019den bir epigraf\u0131n \u00f6z\u00fcnde yatan bu prensipten hareketle neslimiz i\u00e7inde ba\u015f g\u00f6steren bir hastal\u0131\u011fa, hayal ile reel aras\u0131nda ya\u015fanan bir inkisara dikkat \u00e7ekmek istiyoruz. Psikoloji ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde psikiyatriyle alakal\u0131 taraflar\u0131 da bulunan bu husus, esas talim ve terbiye vazifesiyle sorumlu e\u011fitimci ve \u00f6\u011fretmenleri, yazar-\u00e7izerleri, kanaat \u00f6nderi ve ideologlar\u0131, \u00f6zellikle de resm\u00ee veya sivil e\u011fitim kurumlar\u0131nda muallimlik, m\u00fcrebb\u00eelik, rehberlik veya dan\u0131\u015fmanl\u0131k i\u015fini y\u00fcr\u00fcten g\u00f6revlileri \u00f6ncelikli olarak ilgilendirmektedir. Kanlar\u0131 deli deli akan civan gibi delikanl\u0131lar\u0131n gen\u00e7 ya\u015fta, \u00fcmitsizlik ve karamsarl\u0131k hastal\u0131klar\u0131yla can \u00e7eki\u015fmesi, derin inkisarlara d\u00fc\u015fmesi, d\u00fc\u015ft\u00fckleri inkisarlarda beden\u00ee veya m\u00e2nev\u00ee intiharlara kalk\u0131\u015fmas\u0131 ve ne kendileri ne de millet i\u00e7in kayda de\u011fer bir iyili\u011fe, g\u00fczelli\u011fe, hayra, faydaya muktedir olamamalar\u0131. \u00c7oklar\u0131n\u0131n da erkenden ihtiyarlay\u0131p otuzunda-k\u0131rk\u0131nda her\u015feyden vazge\u00e7mesi ve yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve bedbinli\u011fi se\u00e7mesi. \u2018Se\u00e7me\u2019 mi, \u2018d\u00fb\u00e7\u00e2r olma\u2019 m\u0131! \u0130deal d\u00fcnyas\u0131 y\u0131k\u0131k bir orta nesil. G\u00f6zlerinde kaybedi\u015fin bu\u011fusu, y\u00fcreklerinde geri kal\u0131\u015f\u0131n ac\u0131s\u0131 ve s\u00f6zlerinde alev alev yeis! Modern \u00e7a\u011flar\u0131n \u00e7ocu\u011fu salg\u0131n bir hastal\u0131k bu. Kendi i\u00e7inde derecelerine ve \u00e7e\u015fitlerine g\u00f6re farkl\u0131 isimleri olan. Mesela: \u0130deallerine ula\u015famayan idealist insanlar\u0131n bir\u00e7o\u011funun yakaland\u0131\u011f\u0131 bir hastal\u0131k, \u2018manik depresif\u2019 yani iki u\u00e7lu duygu-durum bozuklu\u011fu\u2019.[1]<\/a> \u0130\u015fte b\u00f6yle onlarca \u00e7e\u015fit kronik rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n kendisinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir psikolojik batakl\u0131\u011fa dikkat \u00e7ekece\u011fiz. \u0130nsanlar\u0131 y\u00f6nlendirme, y\u00f6netme, ir\u015fad ve \u0131slah konumunda ve g\u00f6revinde olanlar\u0131n sebep olduklar\u0131 bir batakl\u0131k bu. Dertli olanlar i\u00e7in gayet ac\u0131l\u0131 ve ac\u0131kl\u0131 bir sanc\u0131 \u015fu sadedinde oldu\u011fumuz mevzu. Bu arada, ho\u015f g\u00f6rmeli gams\u0131zlar\u0131; mazeretleri var onlar\u0131n bir \u00f6m\u00fcr boyu.<\/p>\n \n …<\/p>\n O da bir deli gen\u00e7ti. Ras\u00fbl-i Ekrem Efendimiz\u2019in (sallallah\u00fc aleyhi ve sellem) \u201cHi\u00e7bir \u00e7ad\u0131r yoktur ki i\u00e7ine benim mesaj\u0131m girecek olmas\u0131n!<\/em>\u201d me\u00e2lindeki hadisinden hareketle, gen\u00e7li\u011finde cihana a\u00e7\u0131lma istidad\u0131nda bir harekete g\u00f6n\u00fcl vermi\u015fti. Bu hadisi \u201cBenim n\u00e2m-\u0131 cel\u00eelim\/mesaj\u0131m g\u00fcne\u015fin \u00fczerine do\u011fup batt\u0131\u011f\u0131 her yere ula\u015facakt\u0131r<\/em>.\u201d \u015feklinde okumu\u015ftu. Yine bir ba\u015fka zaman: \u201cAllah Teala benim i\u00e7in yery\u00fcz\u00fcn\u00fc d\u00fcrd\u00fc; onun do\u011fusunu da, bat\u0131s\u0131n\u0131 da g\u00f6rd\u00fcm. Muhakkak ki \u00fcmmetimin h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131, yery\u00fcz\u00fcnden benim i\u00e7in d\u00fcr\u00fclen b\u00fct\u00fcn yerlere kadar ula\u015facakt\u0131r<\/em>.\u201d[2]<\/a> buyuran \u0130nsanl\u0131k Peygamberi\u2019nin bu mu\u015ftusuna inanarak elinde valizi g\u00fcne\u015fin batt\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyaya hicret etmi\u015fti. Muhammed\u00ee bir ideal ufkuydu bu: Cihana n\u00e2m-\u0131 cel\u00eel-i Muhammed\u00ee \u00fczerinden Allah\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 i\u2019l\u00e2 etmek! Tabii ki me\u015fiet-i \u0130l\u00e2hiyeye ba\u011fl\u0131 olarak. [Bkz. Kehf 18\/23-24].<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n m\u00fc\u2019minlere bir ufuk emriydi bu: G\u00f6\u011f\u00fcn kitab\u0131n\u0131 yerlilere \u00f6\u011fretmek ve yery\u00fcz\u00fcne h\u00e2kim k\u0131lmak! \u201cMuhakkak ki Biz Zikr\u2019den (Levh-i Mahfuz veya Tevr\u00e2t\u2019tan) sonra Zeb\u00fbr\u2019da da: Yery\u00fcz\u00fcne mutlaka benim salih kullar\u0131m varis olacak, diye yazm\u0131\u015f\u0131zd\u0131r.<\/em>\u201d [Enbiya 21\/105]. Nitekim eldeki Zeb\u00fbr n\u00fcshalar\u0131nda bu \u00e2yet aynen \u015f\u00f6yle ge\u00e7iyordu: \u201cSalih insanlar, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc miras al\u0131rlar ve orada sonsuza de\u011fin otururlar<\/em>.\u201d [Mezmurlar, 37\/29]. Tevhat ve Zebur ehli ile Kur\u2019an ehlinin kitaplar\u0131ndan ald\u0131klar\u0131 ortak bir emirdi bu, in\u015f\u00e2\u00ee bir emir! Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu ideal ile mayalanan bir cihan\u015f\u00fcmul hayalin pe\u015finde g\u00fcne\u015fin \u00fczerine do\u011fup batt\u0131\u011f\u0131 her yere ad\u0131m atmak i\u00e7in baz\u0131 \u2018inananlar\u2019 yola koyuldular. Kitaplar\u0131nda haber verilen o \u2018salihler toplulu\u011fu\u2019 olmay\u0131 d\u00fc\u015fl\u00fcyorlard\u0131, kavl\u00ee ve fiil\u00ee dualar\u0131yla arz-\u0131 mev\u2019\u00fbdu istirdat etmeye namzet bir nesl-i mev\u2019\u00fbd olabilmeyi umuyorlard\u0131. Ehl-i Tevrat i\u00e7in arz-\u0131 mev\u2019\u00fbd, Kud\u00fcs merkezli bir Ortado\u011fu co\u011frafyas\u0131 iken; Ehl-i Kur\u2019an i\u00e7in ise arz-\u0131 mev\u2019\u00fbd b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fc idi. Fakat as\u0131l mesele \u015fuydu: B\u00f6yle bir ideale talip olan ki\u015fi salih miydi, musl\u0131h miydi, bu i\u015fi sulh ve salahat yoluyla m\u0131 yapmay\u0131 hedefliyordu, yoksa kavga ve fesat, sava\u015f ve kan ile mi? Salih olmayanlar\u0131n b\u00f6ylesi idealleri\/hedefleri sadece kutsal\u0131 d\u00fcnyev\u00ee emellerine \u00e2let etmekten ibaret idi.<\/p>\n …<\/p>\n Oysa daha ilkokulda okudu\u011fu peygamber hik\u00e2yelerinden hareketle \u201cE\u011fer birg\u00fcn yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn m\u00fcsl\u00fcmanlar \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrse, Allah\u2019\u0131n izniyle ben yery\u00fcz\u00fcne \u0130slam\u2019\u0131 yeniden yayar\u0131m, yaymal\u0131y\u0131m<\/em>.\u201d diye bir karar alm\u0131\u015ft\u0131. Gelece\u011fin bir f\u00e2tihi olacakm\u0131\u015f gibi okuyordu, kitaplar\u0131, okullar\u0131, hayat\u0131. 20\u2019sinde \u0130stanbul’u fethedecek, 35\u2019inde Viyana’y\u0131 ku\u015fatacakt\u0131 ve alacakt\u0131. K\u00e2n\u00fbn\u00ee\u2019nin hayalini ger\u00e7ekle\u015ftiren bir torun Sultan olacakt\u0131. 40\u2019\u0131nda d\u00fcnyay\u0131 emrine r\u00e2m edecek, uzaya merdiven dayayacakt\u0131. \u0130mam Azam olup g\u00f6\u011f\u00fcn hukukunu yerliye \u00f6\u011fretecek, \u0130mam Rabban\u00ee olup semalara y\u00fccelecek, Mevlana gibi ocak ocak yan\u0131p Mesnev\u00eeler yazacakt\u0131. Yunus Emre misill\u00fc diyar diyar dola\u015facak, a\u015fk\u0131n\u0131 cihana duyuracakt\u0131. Hatta H\u0131z\u0131r\u2019la yolculuk yapacakt\u0131 da sabr-\u0131 cemiliyle ilm-i led\u00fcnne ula\u015facakt\u0131. Belki bir Bedi\u00fczzaman da olacakt\u0131 as\u0131rlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelen [veya sonunda]. Kristof Kolomp’un kar\u015f\u0131s\u0131na Amerika’y\u0131 \u00e7\u0131karan kader, onun kar\u015f\u0131s\u0131na davas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131\u2026<\/p>\n Hep b\u00f6yle mi olur? Duvarlara, pankartlara ve ka\u011f\u0131tlara yaz\u0131lan b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck laflar. K\u00fc\u00e7\u00fck bir toplulu\u011fun \u00f6n\u00fcnde hayk\u0131r\u0131lan dev hitaplar. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131 kurtaracak mesajlar. \u00c7a\u011flar\u0131 a\u015facak doktrinler. “Oldu oluyor”lar, “Geldi geliyor”lar, “Az kald\u0131”lar ve “M\u00fcjdeler olsun”lar!… [Hz. Peygamber\u2019in veya Peygamber v\u00e2risi bir \u00e2limin fem-i m\u00fcbarekinden ilham-\u0131 il\u00e2hiyle y\u00fckselen bu kab\u00eel bi\u015f\u00e2retlerin nezdimizdeki makb\u00fbliyeti m\u00fcsellemdir. Bizim s\u00f6z\u00fcm\u00fcz, nesilleri reelsiz hayallere kurban eden basiretsiz liderlere ve \u015fuursuz rehberlere dairdir. \u0130ltibasa gidilmemeli!]. Y\u00fckselmekte olan toplumlar\u0131n, kendi gen\u00e7lerine y\u00fckledikleri ta\u015fk\u0131n enerji ve a\u015fk\u0131n hayaller, kimi zaman aks\u00fclamel yap\u0131yor. Do\u011fru, dehalar me\u015fakkat topra\u011f\u0131nda yeti\u015fir. Ancak reeli g\u00f6rmeyen bir ideal, k\u00f6rd\u00fcr. K\u00f6rlerin liderli\u011fine kalan bir milletin kaderi ise, ya esarettir, ya cinnettir, ya da \u00f6l\u00fcm.<\/p>\n Baz\u0131 insanlarda daha ziyade orta ya\u015fla birlikte ba\u015flayan bu \u201c\u00fcmitsizlik, karamsarl\u0131k, bedbinlik ve yaln\u0131zl\u0131k\u201d hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011furan sebepler nelerdir? \u2013Min gayri haddin bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 merak\u0131yla- genel bir yakla\u015f\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde meseleyi tespit, te\u015fhis ve tedavi eksenli ele almaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:<\/p>\n Esasen dile getirilen problemin temelleri k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flar\u0131n derinliklerinde sakl\u0131d\u0131r. \u0130lk\u00f6\u011fretim ve lise y\u0131llar\u0131nda. Bu y\u0131llarda \u00f6\u011fretmenlerinin ve b\u00fcy\u00fcklerinin ellerine emanet edilmi\u015f \u00e7ocuklar, gen\u00e7ler. Ya\u015f b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ger\u00e7ek b\u00fcy\u00fckl\u00fck alameti ve h\u00fccceti gibi g\u00f6ren saf saf dizilmi\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckler. Ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fcklerinin s\u00f6zlerine ve g\u00f6zlerine bakan bu nesil, \u00f6zlerine bakma cesaret ve becerisini g\u00f6sterecek kadar olgun olmaman\u0131n veya olamaman\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda zaman\u0131n ve \u015fartlar\u0131n kendilerini hapsetti\u011fi \u2013s\u00f6zde- tabii vet\u00eereyi izlemek zorunda kal\u0131yorlar. Bir \u015feyin tabii olmas\u0131, onun do\u011fru ve isabetli olmas\u0131n\u0131 gerektirir diye bir h\u00fck\u00fcm yok elbet. Bu mecburiyetin, daha do\u011frusu mahkumiyetin kay\u0131tlar\u0131na ba\u011f(\u0131m)l\u0131 olarak yeti\u015fen nesil, bir g\u00fcn gelip umut etti\u011fi noktalara eri\u015femeyince tutar bu sefer ge\u00e7mi\u015fi sorgular, her \u015feyi ile ge\u00e7mi\u015fi: Do\u011fum \u00f6ncesi tohum mevsimini. Bebeklik, \u00e7ocukluk, gen\u00e7lik d\u00f6nemlerini. Annesini-babas\u0131n\u0131, karde\u015flerini, b\u00fct\u00fcn bir ailesini. \u00d6\u011fretmenlerini, hocalar\u0131n\u0131. Soka\u011f\u0131, k\u00f6y\u00fc, \u00e7evreyi, \u015fehri, \u00fclkeyi, d\u00fcnyay\u0131, belki de b\u00fct\u00fcn bir evreni. Ve kaderi!<\/p>\n \n \n II.<\/strong><\/p>\n Bilindi\u011fi \u00fczere, insan hayat\u0131ndaki hemen her t\u00fcrl\u00fc pozitif ve negatif davran\u0131\u015flar\u0131n k\u00f6kleri, k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fck ve gen\u00e7lik d\u00f6nemlerine kadar uzan\u0131r, oralarda gizlidir. Ailev\u00ee hayattan tutun da okul hayat\u0131na, \u00e7evre hayat\u0131na kadar. B\u00fcy\u00fckler, k\u00fc\u00e7\u00fcklerin \u00f6n\u00fcne g\u00f6z kama\u015ft\u0131ran bir ideal putu dikerler. Kendilerinin ge\u00e7mi\u015fte ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 bir tutkuyu onlar\u0131n \u00f6n\u00fcne yerle\u015ftirirler. Sonra i\u00e7lerini g\u0131c\u0131klar, hayallerini k\u00f6p\u00fcrt\u00fcr ve onlar\u0131 d\u00fc\u015flerindeki zirvelere do\u011fru k\u00f6r\u00fcklerler. Adeta onlardan, yar\u0131 kutsanm\u0131\u015f o ideal putuna tap\u0131nmalar\u0131n\u0131 ve hatta o olmalar\u0131n\u0131 isterler. “D\u00fcnyay\u0131 kurtaracaks\u0131n!<\/em>” t\u00fcr\u00fcnden d\u00e2sitan\u00ee idealize etmeler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bu d\u00f6nemde. Baba, yakalayamad\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, anne alamad\u0131\u011f\u0131 elmas\u0131 g\u00f6sterir evlad\u0131na. Gen\u00e7li\u011fin zaten \u015fahs\u0131nda varolan haz\u0131r dahil\u00ee idealizmle birle\u015fen bu haric\u00ee idealizm y\u00f6nlendirmesi bir fertte yo\u011funla\u015f\u0131nca, ortaya hayalperest bir nesil \u00e7\u0131kar.[3]<\/a><\/p>\n Ger\u00e7ekleri hep pembe g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcyle g\u00f6ren bir yarat\u0131k. \u0130\u00e7inde varoldu\u011fu topra\u011f\u0131 ve o topra\u011f\u0131n \u00fczerindeki ger\u00e7ek ya\u015fam\u0131 oldu\u011fu gibi de\u011fil de g\u00f6rmek istedi\u011fi gibi alg\u0131layan bir varl\u0131k. Kendi varl\u0131\u011f\u0131 kadar, i\u00e7inde bulundu\u011fu varl\u0131\u011f\u0131 da bilmeyen, tan\u0131mayan bir varl\u0131k. \u0130\u015fte a\u015f\u0131r\u0131 hamasetin \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc nice gen\u00e7ler ve ger\u00e7ekler vard\u0131r, \u00e7evremizi ku\u015fatm\u0131\u015f. [\u00d6len, ger\u00e7ekler de\u011fil elbet. Belki ger\u00e7eklerden c\u00fcda d\u00fc\u015fenlerdir.] Heyecan\u0131yla co\u015fup kendilerinden ge\u00e7tikleri hayaller bir tarafa, normal yapabileceklerini bile yapamaz konuma d\u00fc\u015fer bu talihsizler. \u0130deallerine ula\u015fmay\u0131 ge\u00e7iniz, realitede bulunana bile ayak uyduramaz hale d\u00fb\u00e7\u00e2r olur bu ideal-zedeler.<\/p>\n Do\u011frudur: \u0130nsan, \u015fimdiki zamanda gelece\u011fin hayaliyle ve ge\u00e7mi\u015fin nostaljisiyle ya\u015far. Ama \u015fimdiki zaman\u0131, onun gereklerini yapmadan ya\u015fayanlar\u0131n gelece\u011fi bo\u015f bir hayal, ge\u00e7mi\u015fleri de avuntu bir nostalji olmaktan \u00f6te ge\u00e7emez. Bu ba\u011flamda Abd\u00fclhak H\u00e2mid Tarhan\u2019\u0131n \u015fu ac\u0131 s\u00f6z\u00fc ne ibret vericidir: \u201cHayat, zaten h\u00e2t\u0131r\u00e2ttan ib\u00e2rettir<\/em>.\u201d James Brewer ise \u201c\u0130nsanda hayallerin yerini an\u0131lar almaya ba\u015flam\u0131\u015fsa, ya\u015fl\u0131l\u0131k ba\u015flam\u0131\u015f demektir.<\/em>\u201d\u00a0 der. Oscar Wilde\u2019e gelince, o, \u201cEserlerimde hep d\u00fc\u015f\/hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn hayat\u0131 yenmesini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m<\/em>.\u201d der. Hayat\u0131, yani realite \u00e7arklar\u0131 \u00fczere i\u015fleyen ya\u015fam\u0131 yenebilecek bir hayal g\u00fcc\u00fcne inan\u0131r. Gustave le Bon\u2019a g\u00f6re ise: \u201c\u0130nsanlar ile hayvanlar aras\u0131ndaki bir fark da \u015fudur: \u0130nsanlar hayal (bir gaye, bir ideal) i\u00e7in, hayvanlar ise ger\u00e7ek (pe\u015fin menfaat) i\u00e7in \u00e7arp\u0131\u015f\u0131rlar<\/em>.\u201d Olana ve olmas\u0131 umulana bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan kaynakl\u0131 farkl\u0131 tespitler bunlar.<\/p>\n Alfred de Musset\u2019in \u201cHayat tatl\u0131d\u0131r, ama onu tan\u0131mayanlar i\u00e7in<\/em>.\u201d s\u00f6z\u00fc de en az bunlar kadar i\u00e7leri ac\u0131t\u0131yor. R\u0131fat Necdet Evrimer ise tam bir a\u011f\u0131t c\u00fcmlesi d\u00f6kt\u00fcr\u00fcyor: \u201cHayat tatl\u0131 bir yalan \/ A\u015fk, \u00fcmit, filan, falan, \/ H\u00fcsrand\u0131r elde kalan<\/em>.\u201d Oysa Ludwig Tieck\u2019in dedi\u011fi gibi: \u201cHayatta daima tatl\u0131 ile ac\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k bulunur<\/em>.\u201d \u0130slam\u2019\u0131n ilm\u00ee miras\u0131nda sabit bir kaide olarak ulema taraf\u0131ndan m\u00fc\u015ftereken kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bir ger\u00e7ek vard\u0131r: \u201cD\u00fcnyada (kat\u0131ks\u0131z) mahza hay\u0131r veya (kat\u0131ks\u0131z) mahza \u015ferr bulunmaz. Hay\u0131r ile \u015ferler, hay\u0131rl\u0131lar ile \u015ferliler kar\u0131\u015f\u0131k vaziyette bulunurlar.<\/em>\u201d Bu tecr\u00fcb\u00ee ve hakiki tespitler silsilesine Bedi\u00fczzaman\u2019dan birka\u00e7 hakikat p\u0131rlantas\u0131 ile nokta koyal\u0131m: \u201cG\u00fczelin (Allah\u2019\u0131n) \u00e2yinesi g\u00fczeldir. G\u00fczelin mehasinlerini g\u00f6steren \u00e2yine g\u00fczelle\u015fir. O \u00e2yinenin ba\u015f\u0131na o G\u00fczel\u2019den ne gelse, g\u00fczel oldu\u011fu gibi; hayat\u0131n ba\u015f\u0131na dahi ne gelse, hakikat noktas\u0131nda g\u00fczeldir<\/em>.\u201d[4]<\/a> \u201c\u00c7irkinlikler, g\u00fczelliklerin mertebelerini insanlar\u0131n bilebilmesi i\u00e7in ar\u0131z\u00ee ve tebe\u00ee olarak Cem\u00eel isminden iktiza ederler<\/em>.\u201d[5]<\/a><\/p>\n Burada m\u00fchim bir noktay\u0131 \u0131skalamamak laz\u0131md\u0131r, zira toptan kabul veya toptan red \u015feklindeki \u201cheptencilik\u201dler bizi dengesiz \u00e7\u0131kar\u0131mlara g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. \u0130nsan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zamandan \u015fikayet edip problemler kar\u015f\u0131s\u0131nda ge\u00e7mi\u015fe s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131 ve gelece\u011fe \u00fcmit ba\u011flamas\u0131, s\u00fcbjektif bir psikolojik h\u00e2ldir. Elbette insan\u0131n, bug\u00fcn bir \u00f6l\u00e7\u00fcde tatt\u0131\u011f\u0131 saadetin b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc gelecekte tadaca\u011f\u0131na hayal kurmas\u0131, do\u011fas\u0131 icab\u0131d\u0131r ve hakt\u0131r. Ne var ki burada \u00fczerinde durmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z cihet farkl\u0131d\u0131r. D\u00fcn\u00fcn idealist, ancak bug\u00fcn\u00fcn ve belki de yar\u0131n\u0131n mutsuz, y\u0131k\u0131k, d\u00f6k\u00fck, \u00fcmitsiz, karars\u0131z, bedbin, darg\u0131n ve dalg\u0131n insanlar\u0131d\u0131r, onlar\u0131n rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 ve ard\u0131nda yatan etkenlerdir, dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekti\u011fimiz husus.<\/p>\n Hayat\u0131n ger\u00e7ekleri \u00f6\u011fretilmeksizin hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na y\u00f6n vermeye motive edilen birtak\u0131m insanlar\u0131n mevcut pratik hayata bile yeterli sosyalite ve aksiyonla adapte olamamas\u0131n\u0131n ard\u0131nda yatan da yine ayn\u0131 gulyabanidir: a\u015f\u0131r\u0131 idealizm. Belki T\u00fcrkiye kategorisine dahil b\u00fct\u00fcn milletlerin gen\u00e7lerinde g\u00f6r\u00fclen ayn\u0131 vir\u00fcst\u00fcr: reelsiz idealistlik, yani hayalcilik, hayal-perestlik… Ne kazand\u0131racakt\u0131r?! Bir r\u00fcya gibi gelip ge\u00e7en gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131. Otuzuna dayan\u0131nca y\u0131k\u0131lan d\u00fcnya. Karalara b\u00fcr\u00fcnen renkler. Ya pembe? O bir halis\u00fcnasyon! Umum say\u0131labilecek bir gen\u00e7lik hastal\u0131\u011f\u0131 bu. Yahya Kemal Beyatl\u0131 \u201c\u0130nsan \u00e2lemde hayal etti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e ya\u015far<\/em>.\u201d diyor. Muhakkak bir asl\u0131 var bu s\u00f6z\u00fcn. Abd\u00fclhak H\u00e2mid Tarhan da \u201cH\u00e2kikatler z\u00e2hir olunca hayaller z\u00e2il olur<\/em>.\u201d\u00a0 diyor. Yanl\u0131\u015f de\u011fil. Cenap \u015eehabettin ise \u201cH\u00fclya ile yola \u00e7\u0131kan, menzile elleri bo\u015f girer<\/em>.\u201d tespitini yap\u0131yor. Mezkur \u00fc\u00e7 do\u011frunun orant\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde birle\u015fik hali, bizi hakikata g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Evet: Gen\u00e7leri bir ideale kanalize ederken, o idealin realitedeki ayaklar\u0131n\u0131 g\u00f6stererek etmeli. G\u00f6stermek yetmez, ellerinden tutup g\u00f6t\u00fcrmeli. Onlar\u0131 hayalin sonu yaln\u0131zl\u0131k, \u00fcmitsizlik ve karamsarl\u0131k olan h\u00fccrelerine y\u00f6nlendirmemeli. \u0130sterse bu onlar\u0131n ho\u015funa gitmesin. Bu noktada yap\u0131lan hatalar\u0131n belki y\u00fczde doksan dokuzu ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fcklerin. Oysa her ya\u015f\u0131n ve her ba\u015f\u0131n kald\u0131rabilece\u011fi idealler ba\u015fkad\u0131r. Altm\u0131\u015f\u0131nda ancak ula\u015f\u0131labilecek bir ufuk, on be\u015finde g\u00f6sterilirse a\u011f\u0131r ka\u00e7ar ve \u00e7o\u011funluk da bunu kald\u0131ramaz. Ba\u015farabilecekken ba\u015faramama talihsizli\u011finin vadilerine salar kendini. Sonu\u00e7ta ideal semalar\u0131ndan reel d\u00fcnyas\u0131na d\u00fc\u015fmeler oluyor. D\u00fc\u015f\u00fcp de \u00f6lmeler, fel\u00e7 olmalar, sakatlanmalar olur. O halde ya\u015f\u0131n heyecan\u0131na g\u00f6re hedef menzil tayin edilmeli. Yolculuktaki menziller gibi. \u0130lk menzil, ikinci menzil, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc menzil. Her ya\u015fa kendi menzili g\u00f6sterilmeli ki hayaller hakikat olsun. B\u00fcy\u00fck hedeflere, k\u00fc\u00e7\u00fck hedefler ge\u00e7ile ge\u00e7ile ula\u015f\u0131l\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla hedefler k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmelidir.<\/p>\n Ayr\u0131ca m\u00fcrebbiler, nesilleri mahir birer usta gibi in\u015fa etmeliler. Psikolojik ve sosyolojik zemine m\u00fcnasip bir yap\u0131lanmaya gitmeliler. Ayaklar\u0131 yerden kesilmi\u015f his ve hevesleri birer fikir gibi alg\u0131layarak tatbik sahas\u0131na koymaya kalk\u0131\u015fmamal\u0131lar. Bu arada belirtelim ki ku\u015faklar aras\u0131 s\u0131\u00e7ramalara, yeni nesillerin \u00f6ncekileri ge\u00e7mesine, belki daha yerinde ifadesiyle \u2013t\u0131pk\u0131 bayrak devir teslimi gibi- onlar\u0131n yerlerine ge\u00e7melerine bilin\u00e7li bir \u015fekilde m\u00fcsaade edilmeli. Ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fck olanlar, arkadan gelen daha kabiliyetli nesle ge\u00e7i\u015f hakk\u0131 tan\u0131madan \u00f6nce onlar\u0131 dengeli bir terbiyeden ge\u00e7irmeliler ki ge\u00e7i\u015f esnas\u0131 ve sonras\u0131 sayg\u0131ya ve o sayg\u0131 \u00fczerine m\u00fcesses manev\u00ee sisteme halel gelmesin…<\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> \u201cManik depresif hastalar\u0131n % 10-15\u2019inde liderlik vas\u0131flar\u0131 olur, ancak hastal\u0131k s\u00fcreci ve s\u0131k s\u0131k tekrarlanan ataklar, bu liderlik \u00f6zelliklerinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine ve ba\u015far\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fmesine \u00e7o\u011fu zaman engel olu\u015fturur\u2026 Manik depresif veya duygu durum bozuklu\u011fu zor bir hastal\u0131kt\u0131r. Uzun s\u00fcre ila\u00e7 tedavisi ve psikoterapi g\u00f6rmeyi gerektirir. \u00d6zellikle psikolojik hastalarda daha \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fimiz depresyonun tam tersi olan mani, bu a\u015famada kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu, iki t\u00fcrl\u00fc g\u00f6r\u00fclen bir hastal\u0131kt\u0131r. Birinci olarak zaten hasta olan ve tedavi g\u00f6ren insanlarda, ikinci olarak da sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. N\u00f6bet \u015feklinde g\u00f6r\u00fclen bu hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileri; \u00e7ok konu\u015fmak, m\u00e2n\u00e2s\u0131z \u015fakalar yapmak, \u00e7ok para harcamak, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, cinsel istekte art\u0131\u015f, kendine a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcvenmek, ku\u015fkuculuk, karamsarl\u0131k, kendini iyi hissetmemektir. Bu hastal\u0131kta, hastalar n\u00f6bet ge\u00e7irir ve n\u00f6bet sonras\u0131 tekrar normal hallerine d\u00f6nerler. Bu hastal\u0131kta ya yaln\u0131z ta\u015fk\u0131nl\u0131k n\u00f6betleri ya da ta\u015fk\u0131nl\u0131k ve \u00e7\u00f6kk\u00fcnl\u00fck n\u00f6betleri ya\u015fan\u0131r. Biyolojik ve psikososyal etkenler birbirleri ile etkile\u015ferek duygulan\u0131m bozuklu\u011funa neden olurlar.\u201d<\/p>\n [2]<\/a> M\u00fcslim, Fiten 19; Ebu Davud, Fiten 1; Tirmiz\u00ee, Fiten 14.<\/p>\n [3]<\/a> Not: Yaz\u0131m\u0131zda zikri ge\u00e7en ideal ve reel kavramlar\u0131, ula\u015f\u0131lacak gayeler ve ger\u00e7ekler anlam\u0131ndad\u0131r; felsef\u00ee anlamda idealizm ve realizm<\/em> \u00f6\u011fretileri ile ve bunlar\u0131n s\u00f6ylemleriyle alakal\u0131 de\u011fildir. M. H\u00fbb.<\/p>\n [4]<\/a> Bedi\u00fczzaman Said Nursi, Lem\u2019alar, s.216, 217.<\/p>\n