Bir tan\u0131m yapabilmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca t\u00fcm k\u00fcmeyi, geni\u015f bir zaman diliminde, de\u011fi\u015fen \u015fartlar\u0131 da de\u011ferlendirerek ele almak zorunluluktur. Bunu sa\u011flayabildi\u011fimiz \u00f6l\u00e7\u00fcde do\u011fru sonu\u00e7lara ula\u015fabilmemiz m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Aksi halde Sofistler gibi \u201eHerkesin kabul etmesi gereken genel do\u011frular yoktur. Ger\u00e7ek ve do\u011fru dedi\u011fimiz \u015fey, tek tek insanlara g\u00f6re de\u011fi\u015fir.\u201c derken bulabiliriz kendimizi. B\u00f6yle bir ifade insan davran\u0131\u015flar\u0131, tercihleri sadece d\u0131\u015fa yans\u0131yan y\u00f6n\u00fcyle \u00e7ok dar bir zaman diliminde incelenerek s\u00f6ylenebilir. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc nas\u0131l olabilir? Hepimiz i\u00e7in, hep birlikte deneyelim. Sizlerin katk\u0131lar\u0131 ile tamam olabilir ancak.<\/p>\n
\u0130nsan nedir?.. Tabulardan, spirit\u00fcel at\u0131flardan, kendi d\u00fcnyam\u0131z\u0131n g\u00f6lgesinden uzak, basit bir mant\u0131k ile tan\u0131mlanmal\u0131. Sonsuzluk mesela. Evveli olan \u015feylerin sonu da olacakt\u0131r. Ve bu nedenle kainat benim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck de\u011fildir. Hen\u00fcz ula\u015famam\u0131\u015f olsam da iyi-k\u00f6t\u00fc, g\u00fczel-\u00e7irkin, kad\u0131n-erkek ayr\u0131mlar\u0131n\u0131n sonsuzlukta anlam\u0131n\u0131 yitirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyim. Bu s\u00f6ylemlerim, kendimi anlamak \u00fczere tezler, form\u00fcller geli\u015ftirmemin bir sonucu mudur yoksa ger\u00e7eklikten uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc m\u00fc? Sonsuzlu\u011fa a\u00e7\u0131k olmak, yetinmemek insanl\u0131\u011f\u0131n realitelerinden birisi olarak an\u0131l\u0131r. Do\u011frudur da. Ama \u00e7evremde anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan, d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131nda, isteklerinde, arzular\u0131nda sonsuzlu\u011fun izlerini g\u00f6rmeye gayret eden insanlar\u0131 pek g\u00f6remiyorum. Bu nedenle en az\u0131ndan tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken sonsuzlu\u011fu g\u00f6zard\u0131 etmeli.<\/p>\n
Ortaya koydu\u011fumuz kurallar\u0131m\u0131za, kriterlerimize g\u00f6re insan nas\u0131l tan\u0131mlanabilir? Taban tabana z\u0131t \u015fahsiyetler. Bilgeler, diktat\u00f6rler, insanlar i\u00e7inde bir insan olarak ya\u015fayanlar\u2026 D\u0131\u015fa yans\u0131yan y\u00f6n\u00fcyle bir\u015feyleri referans alarak \u00e7izdi\u011fimiz grafiklerin u\u00e7lar\u0131 sonsuzlu\u011fa uzanacakt\u0131r. Bu durum karakter, kapasite, kabiliyet farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ile a\u00e7\u0131klanabilir mi? B\u00f6yle bir tez ne kadar do\u011fru olabilir?<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar insan\u0131n geli\u015fiminde iki temel fakt\u00f6r \u00fczerinde dururlar. \u00c7evrenin etkisi ve genetik aktar\u0131m. K\u0131sa d\u00f6nemli bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fclen de budur. Evet, ailenin, okulun, mahallenin, \u015fehrin ya\u015fam stili \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fiminde \u00e7ok \u00f6nemli. Ama ba\u015fka bir etken veya etkenlerin olmas\u0131 gerekmez mi? Sadece bu iki fakt\u00f6r ile medeniyetlerin kurulmas\u0131n\u0131 ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc nas\u0131l a\u00e7\u0131klayabiliriz?<\/p>\n
Medeniyetlerin veya herhangi bir sivil hareketin kurulu\u015f, olgunluk ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemlerine odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00f6receklerimiz neler olabilir? Tarih ger\u00e7ekten tekerr\u00fcr eder durursa ve bilgi aktar\u0131m\u0131, etkile\u015fim s\u00f6z konusu ise neden bu \u00e7evrim bir noktada durmaz?<\/p>\n
T\u00fcm sivil hareketler bir \u015feylerin k\u00f6t\u00fc gitti\u011fi veya daha iyi olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle masumane aray\u0131\u015flarla ba\u015flar diyebiliriz. Gelenek\u00e7ileri a\u015fabilenler halkla kucakla\u015fabilir. B\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde ve bu b\u00fcy\u00fckl\u00fck hazmedilemedi\u011finde harekete gelenek\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce hakim olabilir. \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f mukadder son. Tarihte bir c\u00fcmle veya paragraf olarak yerini almak\u2026<\/p>\n
Ve bir soru. Toplum mu bireyi etkiler yoksa birey mi toplumu etkiler, de\u011fi\u015ftirir? Ailede g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc iddia etti\u011fimiz bilginin, bilgeli\u011fin, tecr\u00fcbenin gelecek nesillere aktar\u0131m\u0131, ger\u00e7ekten etkin ise toplumda da bu aktar\u0131m\u0131n izlerini bulabilmemiz gerekmez mi?<\/p>\n
\u0130nternette Mimar Sinan ve integral kelimelerini aratt\u0131\u011f\u0131mda kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan bir yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201eHerkesten 100 y\u0131l \u00f6nce integrali biliyordu.\u201c Ne d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz? Eserleri ortada. \u015eimdilerde integrali herkes biliyor art\u0131k. S\u0131r(!) integral ise e\u011fer binlerce belki de milyonlarca Mimar Sinan\u2019lar\u0131n olmas\u0131 gerekmez mi?<\/p>\n
\u0130nsan nedir, sorusuna bir cevap bulabilmek \u00fczere kulland\u0131\u011f\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemini tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irelim. \u00d6zetle insanlar\u0131 bilgeler, diktat\u00f6rler, insanlar i\u00e7inde bir insan olarak ya\u015fayanlar olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 gruba ay\u0131rabiliriz. Bu ayr\u0131\u015fmada en \u00f6nemli fakt\u00f6rler karakter, kapasite, kabiliyet olabilir mi diye sorguluyoruz. Ve bu fakt\u00f6rlerin etkenlerini ar\u0131yoruz. Tarih tekerr\u00fcr ediyorsa e\u011fer farkl\u0131 bir kriterin daha olmas\u0131 gerekti\u011fini anl\u0131yoruz. Ama ne?<\/p>\n
Medeniyet, birlikte ya\u015fam erdemidir. Hi\u00e7bir birey kendisini d\u0131\u015far\u0131da hissetmez. Ba\u015f\u0131na gelebilecek herhangi bir haks\u0131zl\u0131kta toplumun, y\u00f6netimin kendisine sahip \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131na inan\u0131r. Makam, mevki, g\u00fc\u00e7, para hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ara\u00e7t\u0131r. B\u00f6ylece insanlar kabiliyetlerine y\u00f6nelebilirler. Yapt\u0131klar\u0131 i\u015flerine odakland\u0131klar\u0131nda, a\u015fk ile yapt\u0131klar\u0131nda kapasite bir engel olmaktan \u00e7\u0131kabilir. B\u00f6yle bir ortamda karakter farkl\u0131l\u0131klar\u0131 da problem olmayacakt\u0131r. Kula\u011fa ho\u015f geliyor. Yoksa? Sadece ben miyim b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnen? \u0130yi de, medeniyetler neden \u00e7\u00f6k\u00fcyor? Veya nas\u0131l kuruluyor?<\/p>\n
\u00d6rnekler vermeye gerek var m\u0131, bilmiyorum. Asl\u0131nda herkesin bir ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 da olabilir. \u201eO\u011flum doktor olacak.\u201c diye yeti\u015ftirdik \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131. \u00c7ok para kazanacakt\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc. Adaml\u0131\u011f\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc buydu. Oysa bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc idi girilen yol. Fatih olmak hedef oldu\u011funda Ulubatl\u0131 Hasan\u2019lar\u0131, Ak\u015femseddin\u2019leri bulamay\u0131z. B\u00f6ylece herhangi birisinin, bir nedenle se\u00e7ilerek Fatih olma \u015fans\u0131 da olmayacakt\u0131r. Tabii ki, makam\u0131n bo\u015f kalmas\u0131 de\u011fil kast etti\u011fim. O makam Fatih\u2019lik makam\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Kurdu\u011fum mant\u0131k silsilesi do\u011fru ise e\u011fer insan i\u00e7in s\u00f6ylenebilecek tan\u0131m \u015f\u00f6yle olmal\u0131. \u0130nsan \u00f6zg\u00fcn bir varl\u0131kt\u0131r. \u0130\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na sahiptir. D\u0131\u015f d\u00fcnyada g\u00f6rd\u00fcklerini kendisince alg\u0131lar, kendisine \u00f6zel. Ve b\u00f6ylece ruhunu ve gelece\u011fini in\u015fa eder.<\/p>\n
\u00d6zetle, insan bilinmeyen bir varl\u0131k de\u011fildir. \u00d6zg\u00fcnd\u00fcr ve bu nedenle bilinemez. \u0130nsan\u0131 bilmeye \u00e7al\u0131\u015farak yaz\u0131lan \u00e7izilenlerle yol haritas\u0131 belirlenemez. Ancak bu, onlar\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6stermez.<\/p>\n
<\/p>\n
S<\/strong>edat \u0130lhan<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bir tan\u0131m yapabilmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca t\u00fcm k\u00fcmeyi, geni\u015f bir zaman diliminde, de\u011fi\u015fen \u015fartlar\u0131 da de\u011ferlendirerek ele almak zorunluluktur. Bunu sa\u011flayabildi\u011fimiz \u00f6l\u00e7\u00fcde do\u011fru sonu\u00e7lara ula\u015fabilmemiz m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Aksi halde Sofistler gibi \u201eHerkesin kabul etmesi gereken genel do\u011frular yoktur. Ger\u00e7ek ve do\u011fru dedi\u011fimiz \u015fey, tek tek insanlara g\u00f6re de\u011fi\u015fir.\u201c derken bulabiliriz kendimizi. B\u00f6yle bir ifade insan…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16821,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[145,213,286],"tags":[],"class_list":["post-16819","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dusunce","category-sedat-ilhan","category-temmuz-25","category-145","category-213","category-286","description-off"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/korpekalemler.net\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ilhan1-e1753132454599.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16819"}],"collection":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16819"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16820,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16819\/revisions\/16820"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}