Ge\u00e7en haftasonu ak\u015fam arkada\u015flarla mahallemizin \u00e7ay oca\u011f\u0131nda sohbet i\u00e7in bir araya gelmi\u015ftik. Yats\u0131 namaz\u0131 vakti yakla\u015f\u0131nca Hayati \u0130nan\u00e7 hocay\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Ho\u015fbe\u015ften sonra aram\u0131zdaki kom\u00fcnist yolda\u015f\u0131m\u0131z Zeynel Abidin, Hayati Hoca\u2019ya hitaben: \u201cHep sa\u011f kesimin \u015fairlerini, yazarlar\u0131n\u0131 okuyor ve divan edebiyat\u0131ndan beyitlerle konu\u015fmalar yap\u0131yorsunuz\u201d dedi. Hayati Hoca da; \u201cSizce ba\u015fka kimleri \u00f6rnek vermeliyim\u201d deyince Zeynel; \u201cBelki Naz\u0131m Hikmet kom\u00fcnist olabilir ama onun \u015fiirlerinde vatan ve millet ile ilgili \u00e7ok g\u00fczel m\u0131sralar bulmak m\u00fcmk\u00fcn\u201d dedi.<\/p>\n
Hayati Hoca g\u00fcl\u00fcmsedi. Bir \u015feyler s\u00f6yleyecekti ama ezan okundu. Sohbetimiz yar\u0131m kald\u0131. \u201cNamazdan sonra devam ederiz\u201d desek de Hayati Hoca ile kar\u015f\u0131la\u015famad\u0131k. Ama biz konu\u015fmaya devam ettik.<\/p>\n
San\u0131yorum bundan yakla\u015f\u0131k 2 y\u0131l \u00f6nce, \u00e7ok sevdi\u011fim bir arkada\u015f\u0131mla yapt\u0131\u011f\u0131m yolculukta hem \u0130smet \u00d6zel, hem de Naz\u0131m Hikmet’in \u015fiirleri hakk\u0131nda konu\u015fmalar yapt\u0131k. Kendisi tam anlam\u0131yla bir \u0130smet \u00d6zel hayran\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, bu iki \u015fairin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerine bakmaks\u0131z\u0131n eserlerini okumak gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015f, \u00f6zellikle Naz\u0131m’\u0131n \u015fiirini, \u201ckom\u00fcnist \u015fair\u201d olmas\u0131yla zorunlu bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden okumalar yap\u0131lmal\u0131 demi\u015ftim.<\/p>\n
Evet, Naz\u0131m Hikmet kom\u00fcnist bir \u015fairdir. Zaten buna itiraz edecek kimse de yok. Ama bu, Naz\u0131m’\u0131n \u015fiirinin zorunlu olarak, sadece Marksizm ba\u011flam\u0131nda okunmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz. B\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u015fairlerde oldu\u011fu gibi Naz\u0131m Hikmet’in \u015fiirleri de her kesimin okuyabilece\u011fi \u015fiirlerdir ve onun \u015fiirleri ile d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc aras\u0131ndaki ili\u015fkiden kaynakl\u0131 bir eser ortaya \u00e7\u0131kartmam\u0131\u015flard\u0131r. \u015eayet bir \u015fiir, eser veya yap\u0131t, propaganda amac\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015fsa, bir tek o d\u00fczlemde okunabilir. Zira \u015fair zaten onu \u00f6yle okunmas\u0131 i\u00e7in yazm\u0131\u015ft\u0131r. Yani yaz\u0131lan o \u015fiirden ama\u00e7, \u015fairin o anlam\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 beklemesidir. Oysa bu anlamda okunabilen \u015fiirlere; \u201cmanzume\u201d denir. Ve hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki Naz\u0131m\u2019\u0131n \u015fiirleri \u201cmanzume\u201dden ibaret de\u011fildir.<\/p>\n
Naz\u0131m \u015fiirinin yorumu, bu \u00fclkede \u00e7oklar\u0131 taraf\u0131ndan ve tam anlam\u0131yla, ideolojik g\u00f6zalt\u0131na al\u0131narak \u015fairin \u015fiirlerini Marksist ba\u011flam\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda okunmas\u0131n\u0131 sapk\u0131nl\u0131k haline getirmi\u015ftir. Peki neden b\u00f6yle olmu\u015ftur? Onu sevenlerin tek tezi: onun \u201ckom\u00fcnist\u201d olmas\u0131, dolay\u0131s\u0131yla, ideolojisini \u015fiirlerinden ay\u0131rman\u0131n imk\u00e2ns\u0131z olmas\u0131d\u0131r. Bu gerek\u00e7e, bu g\u00f6r\u00fc\u015f, ad\u0131 her ne ise, Naz\u0131m \u015fiiri \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f olan tahakk\u00fcm\u00fc me\u015frula\u015ft\u0131rmaktan ba\u015fka ne i\u015fe yarar sizce? Teorik sosyalizmin de\u011fil, reel sosyalizmin tekelci esteti\u011fi, Naz\u0131m’\u0131n \u015fiirinin ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc okunmas\u0131na izin vermemi\u015f; \u015fiiri, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc de okunabilir olma imk\u00e2nlar\u0131na kapal\u0131 tutmaya \u00e7al\u0131\u015farak bu zamana kadar ne kazanm\u0131\u015ft\u0131r? Hi\u00e7bir \u015fey elbette!<\/p>\n
\u0130\u015fte o ak\u015famdan geceye kadar yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sohbette ben de dostlar\u0131mla bu fikirlerimi payla\u015f\u0131nca, bizim Erbakanc\u0131 tayfadan Sami abi elbette isyan etti. Do\u011frusu ona da hak vermedim de\u011fil. Zira Naz\u0131m’\u0131n \u015fiirlerinin bana g\u00f6re bu \u015fekilde okunmas\u0131 onun \u015fiirini yoksulla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olsa da, Naz\u0131m’\u0131n \u015fiirlerinin Marksizm ba\u011flam\u0131nda okunmas\u0131na da hi\u00e7bir \u015fey deme hakk\u0131na sahip g\u00f6remiyorum kendimi. Hatta bu ba\u011flamda okunmas\u0131na bir itirazda da bulunamam. Dileyen, isteyen her okur sever Naz\u0131m Hikmet’in \u015fiirini. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ideolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan okumaya devam edebilir. Ama, fakat ve lakin onun \u015fiirlerini bu okumayla s\u0131n\u0131rlayan o g\u00f6r\u00fcnmez, ama kolayca hissedilen hegemonik g\u00f6zalt\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131na, \u015fiirin \u00fczerindeki m\u00fctehakkim okuma tekelinin k\u0131r\u0131lmas\u0131na m\u00e2ni olur. Bizim gibi insanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 okuma teknikleri Naz\u0131m’\u0131n marksist bir \u015fair oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirebilir mi? Hay\u0131r de\u011fi\u015ftirmez. Tersine, marksist bir \u015fairin \u015fiirinin, sadece o yorumla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz olan bir \u00e7o\u011fullu\u011fa ya da zenginli\u011fe sahip oldu\u011funun g\u00f6r\u00fclmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar belki diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Bunu bir \u00f6rnekle izah etmek isterim. \u00c7oklar\u0131 bug\u00fcn Sezai Karako\u00e7’un \u015fiiri \u00fczerinde de b\u00f6yle bir yoksulla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 tahakk\u00fcm\u00fc in\u015fa etme gayreti i\u00e7indedir. Yine \u0130smet \u00d6zel i\u00e7in de durum ayn\u0131. \u015eunu, art\u0131k abilerimizin idrak etmesi gerekir: Usta kalemlerin ve \u015fairlerin yaz\u0131lar\u0131n\u0131, \u015fiirlerini, onlar\u0131n ideolojik tercihlerinin belirledi\u011fi ba\u011flamda okumak gibi dayatmalar\u0131n, bu b\u00fcy\u00fck \u015fairleri, s\u0131radan birer \u201cmanzumeci\u201d haline getirdiklerinin bilinmesini isterim. Bu taassup, -ister Naz\u0131m Hikmet, Sezai Karako\u00e7 ve ister \u0130smet \u00d6zel i\u00e7in olsun- bu \u015fairleri \u00f6nceden verilmi\u015f bir ideolojik ba\u011flam\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda okunamazl\u0131k atfederek k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcr, de\u011fersizle\u015ftirir. L\u00fctfen art\u0131k bunu yapmay\u0131n ve b\u0131rak\u0131n bu \u015fairler her kesim taraf\u0131ndan okunsun\u2026<\/p>\n
Yap\u0131lan bu okumalarda \u00f6nemli olan, kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmakt\u0131r. Yani yap\u0131lan okumalarda zihinsel ara\u00e7 (teori) ile o arac\u0131n \u015fiire uygulanmas\u0131 (pratik) aras\u0131nda bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmak yeterlidir. Okumaya y\u00f6neltilecek me\u015fru ele\u015ftirinin tek \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc bu olmal\u0131d\u0131r. Aksi halde, bu \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131larak yap\u0131lan ele\u015ftirilerin, hi\u00e7bir k\u0131ymet-i harbiyesi yoktur.<\/p>\n
\u00c7o\u011funuza belki \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 gelebilir ama \u015fairin ideolojik tercihlerinin d\u0131\u015f\u0131nda, bu tercihlerle hi\u00e7 ilgisi bulunmayan bir teori ile o \u015fairin \u015fiirini okumak, pek\u00e2l\u00e2, \u015fairin bilin\u00e7li ideolojik tercihi ile \u00f6rt\u00fc\u015fen bir sonu\u00e7 verebilir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Son tahlilde T\u00fcrkiye’de belirli bir kesimin okuryazar, muhafazak\u00e2rl\u0131k ile taassubu birbirinden ay\u0131rma ferasetinden mahrum kal\u0131yor olu\u015funa \u00fcz\u00fcl\u00fcyorum\u2026<\/p>\n
\u0130n\u015fallah bu taassuptan Allah hepimizi kurtar\u0131r.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131cakla kal\u0131n\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ge\u00e7en haftasonu ak\u015fam arkada\u015flarla mahallemizin \u00e7ay oca\u011f\u0131nda sohbet i\u00e7in bir araya gelmi\u015ftik. Yats\u0131 namaz\u0131 vakti yakla\u015f\u0131nca Hayati \u0130nan\u00e7 hocay\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Ho\u015fbe\u015ften sonra aram\u0131zdaki kom\u00fcnist yolda\u015f\u0131m\u0131z Zeynel Abidin, Hayati Hoca\u2019ya hitaben: \u201cHep sa\u011f kesimin \u015fairlerini, yazarlar\u0131n\u0131 okuyor ve divan edebiyat\u0131ndan beyitlerle konu\u015fmalar yap\u0131yorsunuz\u201d dedi. Hayati Hoca da; \u201cSizce ba\u015fka kimleri \u00f6rnek vermeliyim\u201d deyince Zeynel; \u201cBelki Naz\u0131m…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16197,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[144,243,164],"tags":[],"class_list":["post-16166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edeb","category-eylul-23","category-yusairmak","category-144","category-243","category-164","description-off"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/korpekalemler.net\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/20230916_222821-scaled.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16166"}],"collection":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16166"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16167,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16166\/revisions\/16167"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}