Duygular, insan\u0131n olaylar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tepkilerini g\u00f6steren i\u00e7sel yans\u0131malard\u0131r. Ba\u015fa \u00e7\u0131kmada en \u00e7ok zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z duygulardan bir tanesi ise \u00f6fke duygusudur. \u00d6fke duygusu kontrolden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda akl\u0131 \u00f6rter, iradeyi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131r. Akl\u0131 \u00f6rt\u00fclen, iradesi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lan bir varl\u0131k, insan\u00ee \u00f6zelliklerini kaybeder ve kendisinden korkulan bir varl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu durum ki\u015finin hem kendisine hem de \u00e7evresine ciddi zararlar olu\u015fturabilmektedir.<\/p>\n
Din, \u00f6fke duygusunun kontrolden \u00e7\u0131kmamas\u0131, bireyin kendisine ve \u00e7evresine zarar vermemesi i\u00e7in \u00f6nleyici tedbirler geli\u015ftirmi\u015ftir. Bu yaz\u0131m\u0131zda Hz. Muhammed (as)’\u0131n \u00f6fke konusundaki \u00f6nleyici tedbirlerine, \u00f6fke anlar\u0131nda \u00f6fkeyi kontrol alt\u0131nda tutacak tavsiyelerine de\u011finece\u011fiz. Bunu yaparken konular\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsel, duygusal ve davran\u0131\u015fsal \u00e7er\u00e7evede a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
1- D\u00fc\u015f\u00fcnsel Y\u00f6ntemler<\/p>\n
\u00d6fke anlar\u0131na bir \u00f6n bilin\u00e7 olu\u015fturmak, \u00f6nleyici tedbirlerle \u00f6fkeyi kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in zihnen bu konuyu i\u00e7selle\u015ftirmek gerekiyor. \u0130\u00e7selle\u015ftirmek i\u00e7in de konuyu zihin d\u00fcnyam\u0131zda kal\u0131c\u0131 hale getirmeliyiz. Bunun yolu da konunun \u00f6nemini bilmekten ve uygulamaktan ge\u00e7iyor.<\/p>\n
Bir konunun \u00f6nemini bilmek onun zihinsel a\u00e7\u0131dan kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihin, \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feyleri g\u00fcndeminde tutar. \u00d6fke kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flayanlar\u0131n, \u00f6fke durumlar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6fkesini yutanlar\u0131n Allah kat\u0131ndaki \u00f6nemini Hz. Muhammed \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r: “Hi\u00e7bir kul, Allah kat\u0131nda, O\u2019nun r\u0131zas\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek \u00f6fkesini yutmas\u0131ndan daha faziletli bir lokma yutmu\u015f de\u011fildir.”\u00b9 Allah kat\u0131nda de\u011ferinin artmas\u0131n\u0131 isteyen bu hadisi dikkate alarak \u00f6fkesini kontrol alt\u0131nda tutmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Allah i\u00e7in susmak ve affetmek ki\u015fiyi Cennete ula\u015ft\u0131ran vesilelerdendir.<\/p>\n
S\u00f6ylenen her s\u00f6z\u00fcn ahirette hesab\u0131 olur, d\u00fc\u015f\u00fcnmeden konu\u015fmaksa bizi istemedi\u011fimiz durumlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirebilir. Bundan dolay\u0131 Hz. Muhammed (as), konu\u015furken hay\u0131rl\u0131 konu\u015famayanlar\u0131n susmalar\u0131n\u0131n daha hay\u0131rl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyerek konu\u015fmadan \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcnmeye i\u015faret etmektedir: “Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inanan, kom\u015fusuna eza etmesin. Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inanan, misafirine ikram etsin. Allah’a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne inanan ya hay\u0131r s\u00f6ylesin ya da sussun.”\u00b2 \u00d6fkelendi\u011finde kendini kontrol edemiyorsan, \u00f6fke an\u0131nda s\u00f6zel veya fiziksel olumsuzluklar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 istemiyorsan, susman konu\u015fmandan hay\u0131rl\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
D\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n ge\u00e7icili\u011fi ve \u00f6l\u00fcm tefekk\u00fcr\u00fc, \u00f6fke kontrol\u00fcnde faydas\u0131 olan y\u00f6ntemlerden bir tanesidir. D\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n ge\u00e7ici oldu\u011funu, bu k\u0131sac\u0131k hayat\u0131 en g\u00fczel ve do\u011fru ya\u015faman\u0131n bilincine ula\u015fan, bir g\u00fcn \u00f6lece\u011fini ve bu \u00f6l\u00fcml\u00fc d\u00fcnyada Allah’\u0131n raz\u0131 olaca\u011f\u0131 bir hayat\u0131 ya\u015fama bilincine ula\u015fanlar \u00f6fke duygular\u0131na kar\u015f\u0131 daha fazla dikkatli davran\u0131rlar.<\/p>\n
\u00d6fkeyi kontrol etmede en \u00f6nemli zihinsel y\u00f6ntemlerden bir tanesi de af bilincine sahip olmaktan ge\u00e7iyor. Af bilincine sahip olanlar, duygular\u0131n\u0131 kontrol etmede daha avantajl\u0131 olurlar. \u0130nsanlara merhamet etmek, hatalar\u0131n\u0131 affetmek, \u00f6fke kontrol\u00fcnde faydas\u0131 olan y\u00f6ntemlerden birisidir: “Merhametli olanlara, Rahman (olan Allah) merhamet eder. Siz<\/p>\n
yery\u00fcz\u00fcndekilere merhamet edin ki, g\u00f6ktekiler de (Allah ve melekler) size merhamet etsin.”\u00b3<\/p>\n
Allah kat\u0131nda k\u0131ymetinin artmas\u0131n\u0131 isteyen inanm\u0131\u015f bireyler, \u00f6fke kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flamada daha hassas olurlar. B\u00f6yle insanlar Allah kat\u0131ndaki de\u011ferini art\u0131rmak i\u00e7in insanlar\u0131 affederler, onlar\u0131n yanl\u0131\u015flar\u0131na g\u00fczellikle kar\u015f\u0131l\u0131k verirler: “Allah affeden kulunun \u015ferefini art\u0131r\u0131r … “\u2074<\/p>\n
2- Duygusal Y\u00f6ntemler<\/p>\n
Duygusal y\u00f6ntemlerin ba\u015f\u0131nda sevgi duygusu geliyor. Sevgi, insanlar\u0131n birbirlerine olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, yanl\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6rmezden gelmeyi sa\u011flar, sevgi duygusu kuvvetli olanlar\u0131n birbirini affetmesi daha kolay olur. Bunun i\u00e7in inanan bireylerin imanlar\u0131 birbirlerini sevmesine ba\u011fl\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r: “\u0130man etmedik\u00e7e Cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedik\u00e7e ger\u00e7ekten iman etmi\u015f olmazs\u0131n\u0131z.”\u2075<\/p>\n
Duygusal y\u00f6ntemlerden bir di\u011feri ise empati bilincine sahip olmaktan ge\u00e7mektedir. Empati, kar\u015f\u0131 taraf\u0131 do\u011fru anlamay\u0131 sa\u011flar. Empati yoksunlu\u011fu ki\u015finin kendisini ve muhatab\u0131 tahrik eder, ileti\u015fime zarar verir. Empati bilinci ileti\u015fim ve \u00f6fke kontrol\u00fcnde do\u011fru bir tav\u0131r almay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendin i\u00e7in istemedi\u011fin bir \u015feyi bir ba\u015fkas\u0131na da yapmamay\u0131 \u00f6\u011fretir: “Sizden birisi kendisi i\u00e7in sevdi\u011fini<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcman karde\u015fi i\u00e7in de sevmedik\u00e7e (ger\u00e7ekten) iman etmi\u015f olmaz.”\u2076<\/p>\n
Duygusal y\u00f6ntemlerden bir tanesi de nezaket duygusudur. Nezaket, ileti\u015fim esnas\u0131nda bireylerin birbirine sevgi ve sayg\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde davranmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve bireylerin \u00f6fke duygular\u0131n\u0131 tahrik edecek s\u00f6ylemlerden ve eylemlerden koruyarak bir bilin\u00e7 olu\u015fturur: “Yumu\u015fakl\u0131ktan mahrum olan hay\u0131rdan mahrum olur.”\u2077 ” .. Allah her hususta r\u0131fk\/yumu\u015fakl\u0131k ile muamele etmeyi sever.”\u2078 Hay\u0131rdan mahrum kalmak istemeyen, Allah’\u0131n raz\u0131 olaca\u011f\u0131 yapmay\u0131 sevenler \u00f6fke anlar\u0131nda daha dikkatli davran\u0131rlar.<\/p>\n
Bu konuda bir di\u011fer \u00f6nemli konu da sab\u0131r yetene\u011fidir. Sab\u0131r, \u00f6zellikle olumsuz durumlarda akl\u0131n k\u00f6relmesine kar\u015f\u0131 bir kalkan olu\u015fturur. Sab\u0131r \u00f6fkenin tam z\u0131dd\u0131d\u0131r. \u00d6fke akl\u0131 k\u00f6reltir, sab\u0131r akl\u0131 geli\u015ftirir. \u00d6fke iradeyi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131rken, sab\u0131r iradeyi g\u00fc\u00e7lendirir. Bundan dolay\u0131 \u00f6fke kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flamak isteyenler bu \u00f6zellikleri mutlaka geli\u015ftirmek zorundad\u0131rlar: “Hi\u00e7 kimseye sab\u0131rdan daha geni\u015f ve daha hay\u0131rl\u0131 bir ba\u011f\u0131\u015fta bulunulmam\u0131\u015ft\u0131r.”\u2079<\/p>\n
3- Davran\u0131\u015fsal Y\u00f6ntemler<\/p>\n
Hz. Peygamber \u00f6fke an\u0131nda iradenin devreye girmesi gerekti\u011fini hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Peygamber Efendimiz bir hadislerinde \u015f\u00f6yle buyurur: \u201cG\u00fc\u00e7l\u00fc ki\u015fi, g\u00fcre\u015fte g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6steren de\u011fil, \u00f6fke an\u0131nda kendine hakim oland\u0131r.”\u00b9\u2070 \u00d6fke duygusunun iradeyi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmamas\u0131 i\u00e7in insan kendisine hakim olmal\u0131d\u0131r. Bunun yolu da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir iradeden ge\u00e7mektedir.<\/p>\n
Hz. Peygamber \u00f6fkeli anlarda krizlere kar\u015f\u0131 \u00f6nleyici tedbir olarak susmay\u0131 tavsiye etmi\u015ftir. Susmak, olu\u015fabilecek problemleri do\u011fmadan yok etmeyi sa\u011flar. Susmak krizlerin, problemlerin ba\u015flamadan bitmesini sa\u011flar. Bundan dolay\u0131 susmak tart\u0131\u015fmay\u0131 ba\u015flamadan bitirir: “Biriniz \u00f6fkelendi\u011fi zaman sussun.”\u00b9\u00b9<\/p>\n
\u00d6fke kontrol\u00fc i\u00e7in \u00f6nemli konulardan bir tanesi de isti\u00e2ze kavram\u0131d\u0131r. \u0130sti\u00e2ze, kovulmu\u015f \u015feytan\u0131n \u015ferrinden Allah’a s\u0131\u011f\u0131n\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6\u011fretir. Hz. Peygamber: “Ben bir kelime biliyorum, e\u011fer onu s\u00f6yleyecek olsa, kendinde ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6fke giderdi. Bu kelime “Euzu billahi mine’\u015f-\u015feytani’racim”dir.”\u00b9\u00b2 buyurdu.<\/p>\n
Abdest almak da \u00f6fke kontrol y\u00f6ntemlerinden bir tanesidir. Bu konuda Hz. Peygamber (as) \u015funu tavsiye etmektedir: “\u00d6fke \u015feytandand\u0131r, \u015feytan ise ate\u015ften yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ate\u015f ise su ile s\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u00d6yleyse biriniz \u00f6fkelenince hemen kalk\u0131p abdest als\u0131n.”\u00b9\u00b3 Abdest almak, elini y\u00fcz\u00fcn\u00fc y\u0131kamak, banyo yapmak, k\u0131sacas\u0131 suyla temas halinde olmak \u00f6fkemizi yat\u0131\u015ft\u0131ran y\u00f6ntemlerden bir tanesidir.<\/p>\n
\u00d6fke kontrol y\u00f6ntemlerinden bir di\u011feri de \u015fekil veya mek\u00e2n de\u011fi\u015fikli\u011fi yapmakt\u0131r. \u00d6fke an\u0131nda beden veya mek\u00e2n de\u011fi\u015fikli\u011fi yapmak, \u00f6fkenin kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar: “Biriniz ayakta iken \u00f6fkelenirse otursun. \u00d6fkesi ge\u00e7erse ne \u00e2l\u00e2, \u00f6fkesi ge\u00e7mezse yats\u0131n.”\u00b9\u2074<\/p>\n
\u00d6fke an\u0131nda beden de\u011fi\u015fikli\u011fi yapmak, bedendeki olumsuz enerjiyi ve zihnin dikkatinin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, mek\u00e2n de\u011fi\u015fikli\u011fi yapmak da bizi \u00f6fkelendiren etkenlerden uzakla\u015fmam\u0131z\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Topra\u011fa temas etmek de bu konuda fayda sa\u011flayan etkenlerdendir. Hz. Peygamber’in \u00f6fke an\u0131nda tavsiye etti\u011fi y\u00f6ntemlerden biri de “…\u00d6fkelenen kimse topra\u011fa yap\u0131\u015fs\u0131n”\u00b9\u2075 ifadesi ile i\u015faret etti\u011fi \u00fczere toprak ile temasa ge\u00e7mektir. \u00d6fke an\u0131nda v\u00fccutta enerji birikimi olur, bu enerji topra\u011fa temas edince azal\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsan\u0131 \u00f6fke duygusundan rahatlatan etkenlerden bir di\u011feri de dua bilinci olu\u015fturmakt\u0131r. Dua, ki\u015finin Rabbi ile ba\u011f kurmas\u0131d\u0131r. Bu ba\u011f, olumlu\/olumsuz b\u00fct\u00fcn durumlarda insana huzur verir, insan\u0131n v\u00fccudunda biriken olumsuz enerjinin bo\u015falmas\u0131n\u0131 sa\u011flar: “Ey Nebi olan Muhammed’in Rabbi olan Allah’\u0131m! G\u00fcnahlar\u0131m\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla ve kalbimin \u00f6fkesini gider… “\u00b9\u2076<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu y\u00f6ntemlerle beraber en \u00f6nemli konu problemi \u015fahsile\u015ftirmeden \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Allah Resul\u00fc’n\u00fcn hayat\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda normal bir insan\u0131n kald\u0131ramayaca\u011f\u0131, kontrol\u00fcn\u00fc kaybedece\u011fi olaylarda, ya sakince tepki vermi\u015ftir, ya da susarak tepki vermi\u015ftir. Kendisiyle ilgili olumsuz durumlarda \u00f6fkelenmiyor, kendisine yanl\u0131\u015f yapanlara merhametle yakla\u015f\u0131yor. Kendisine k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapana iyilikle cevap veriyor. Kendisini \u00f6ld\u00fcrmeye gelen O’nda diriliyor. Hz. Peygamberin bu tavr\u0131 problemleri \u015fahsile\u015ftirmedi\u011fini g\u00f6steriyor. Bu tav\u0131r hem kendi psikolojik durumuna iyi geliyor, hem muhatab\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc kazanm\u0131\u015f oluyor, hem de problemi \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f oluyor. Hz. Peygamber gibi insan olmak istiyorsak O’nun olaylar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 hayat\u0131m\u0131za yerle\u015ftirmeliyiz, O’nun tavsiyelerini i\u00e7selle\u015ftirmeliyiz. B\u00f6ylece hem iyi bir insan oluruz, hem de toplumsal birlikteli\u011fe katk\u0131 sunmu\u015f oluruz.<\/p>\n
M\u00fccahit G\u00fcler <\/strong><\/p>\n 1- Ahmed b. Hanbel, M\u00fcsned<\/p>\n 2- Buhari, Edeb, 31<\/p>\n 3- Ebu Davud, Edeb, 66<\/p>\n 4- M\u00fcslim, Birr, 69<\/p>\n 5- M\u00fcslim, \u0130man, 93<\/p>\n 6- Buhari, \u0130man, 7<\/p>\n 7- M\u00fcslim, Birr, 74<\/p>\n 8- Buhari, Edeb, 35<\/p>\n 9- Buhari, Zekat, 50<\/p>\n 10- M\u00fcslim, Birr, 107<\/p>\n 11- Buhari, el-Edebu’l-M\u00fcfred<\/p>\n 12- Buhari, Edeb, 44<\/p>\n 13- Ahmed b. Hanbel, M\u00fcsned, XXIX, 505<\/p>\n 14- Ebu Davud, Edeb, 4<\/p>\n 15- Tirmizi, Fiten, 26<\/p>\n 16- Ahmed b. Hanbel, M\u00fcsned, VI, 302<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Duygular, insan\u0131n olaylar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tepkilerini g\u00f6steren i\u00e7sel yans\u0131malard\u0131r. Ba\u015fa \u00e7\u0131kmada en \u00e7ok zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z duygulardan bir tanesi ise \u00f6fke duygusudur. \u00d6fke duygusu kontrolden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda akl\u0131 \u00f6rter, iradeyi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131r. Akl\u0131 \u00f6rt\u00fclen, iradesi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lan bir varl\u0131k, insan\u00ee \u00f6zelliklerini kaybeder ve kendisinden korkulan bir varl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu durum ki\u015finin hem kendisine hem de \u00e7evresine ciddi…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15979,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[167,210,157],"tags":[],"class_list":["post-15914","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ilim","category-mayis-23","category-mucahitguler","category-167","category-210","category-157","description-off"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/korpekalemler.net\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/images-18-1.jpeg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15914"}],"collection":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15914"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15960,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15914\/revisions\/15960"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15979"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korpekalemler.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}